Shloka 20
Jayā-devāḥ Mantraśarīratvaṃ, Vairāgya, and Brahmā’s Śāpa
The Jayas’ Refusal of Progeny
Devanagari script
अथ वीक्ष्य पुनश्चाह ध्रुवं दड्यान्प्रजापतिः / यस्मान्मानभिसंधाय सन्यासादिः कृतः सुराः
Transliteration
atha vīkṣya punaścāha dhruvaṃ daḍyānprajāpatiḥ / yasmānmānabhisaṃdhāya sanyāsādiḥ kṛtaḥ surāḥ
Translation
तेव्हा पाहून प्रजापतीने ध्रुवाला पुन्हा सांगितले—मानाभिमानाचा हेतू धरून देवांनी संन्यासादि आचरण केले आहे।
Word by Word
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/connecting)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (particle: then/now)
वीक्ष्यhaving seen
वीक्ष्य:
Kriya (क्रिया; prior action)
TypeVerb
Rootवीक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); अव्ययभाव; ‘having seen’
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction: and)
आहsaid
आह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअह्/ब्रू (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्शभूत); प्रथमपुरुष (3rd); एकवचन (sg)
ध्रुवम्certainly
ध्रुवम्:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन प्रयुक्तम्; क्रियाविशेषण (adverbial accusative: certainly/firmly)
दड्यान्Daḍyas (a group/name)
दड्यान्:
Karma (कर्म; object)
TypeNoun
Rootदड्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म); बहुवचन (pl)
प्रजापतिःPrajāpati
प्रजापतिः:
Karta (कर्ता; subject)
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता); एकवचन (sg)
यस्मात्from which/therefore
यस्मात्:
Apadana (अपादान; source)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पञ्चमी (5th/अपादान); एकवचन (sg); नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-सम्भव (ablative: from which/whence)
मानम्honour/pride
मानम्:
Karma (कर्म; object)
TypeNoun
Rootमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd); एकवचन (sg)
अभिसंधायhaving intended
अभिसंधाय:
Kriya (क्रिया; prior action)
TypeVerb
Rootअभि-सम्-धा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having intended/aimed at’
सन्यासादिःrenunciation and the like
सन्यासादिः:
Karta (कर्ता; subject)
TypeNoun
Rootसन्यास + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st); एकवचन (sg); समासः—तत्पुरुष (आदि-समास; ‘renunciation etc.’)
कृतःwas made/established
कृतः:
Kriya (क्रिया; predicate)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formकृदन्त; क्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; कर्मणि-भाव (made/done)
सुराःO gods
सुराः:
Sambodhana/Addressed (सम्बोधनार्थ; addressees)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st); बहुवचन (pl)