Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

Agastya’s Instruction on Bhakti and Mantra-Siddhi; Descent to Pātāla and the Hearing of Vaiṣṇavī Kathā

निषेव्य भोगानन्ते ऽपिकृष्णासायुज्यमाप्नुयात् / अगस्त्य उवाच एतावदुक्तो भागवाननन्तो मूर्त्तिस्तु संकर्षणसंज्ञिता विभो

niṣevya bhogānante 'pikṛṣṇāsāyujyamāpnuyāt / agastya uvāca etāvadukto bhāgavānananto mūrttistu saṃkarṣaṇasaṃjñitā vibho

भोगांचा उपभोग करूनही शेवटी तो कृष्णाशी सायुज्य प्राप्त करतो. अगस्त्य म्हणाले—इतके सांगून भगवान अनंत, ज्यांची मूर्ती ‘संकर्षण’ म्हणून प्रसिद्ध आहे, हे विभो! (पुढे).

निषेव्यhaving enjoyed
निषेव्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootनि + सेव् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); “having enjoyed/served”
भोगान्enjoyments
भोगान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), बहुवचन
अन्तेat the end
अन्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; काल/अवधि-अधिकरण (at the end)
अपिeven/also
अपि:
Avyaya (अव्यय-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपेक्षार्थक-निपात (also/even)
कृष्ण-सायुज्यम्union with Krishna
कृष्ण-सायुज्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक) + सायुज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—“कृष्णस्य सायुज्यम्” (union with Krishna)
आप्नुयात्would attain
आप्नुयात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआप् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदी
अगस्त्यःAgastya
अगस्त्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअगस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदी
एतावत्this much
एतावत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootएतावत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; प्रमाण/परिमाणवाचक—“so much/this much”
उक्तःhaving been spoken
उक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मणि—“having been spoken/said”
भागवान्the blessed/divine one
भागवान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभागवत्/भागवान् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; मतुप्-अर्थ (possessed of fortune/divinity)
अनन्तःAnanta
अनन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअनन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
मूर्तिःform
मूर्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमूर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
तुindeed/but
तु:
Avyaya (अव्यय-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक-निपात (but/indeed)
संकर्षण-संज्ञिताnamed ‘Sankarshana’
संकर्षण-संज्ञिता:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसंकर्षण (प्रातिपदिक) + संज्ञित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त ‘संज्ञित’ (named); तत्पुरुषः—“संकर्षण इति संज्ञिता”
विभोO mighty one
विभो:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन