Shloka 16
Agastya’s Instruction on Bhakti and Mantra-Siddhi; Descent to Pātāla and the Hearing of Vaiṣṇavī Kathā
Devanagari script
नातः परतरं पुण्यं त्रिषु लोकेषु विद्यते / शेष उवाच वसुंधरे वरारोहे जनानामस्ति मुक्तिदम्
Transliteration
nātaḥ parataraṃ puṇyaṃ triṣu lokeṣu vidyate / śeṣa uvāca vasuṃdhare varārohe janānāmasti muktidam
Translation
याहून श्रेष्ठ पुण्य त्रिलोकीत नाही. शेष म्हणाला—हे वसुंधरे, हे वरारोहे, हे लोकांना मुक्ती देणारे आहे.
Word by Word
नnot
न:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negative particle)
अतःthan this; from this
अतः:
Apādāna-artha (अपादानार्थ/तुलना)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्यय (ablatival adverb: ‘from this/than this’)
परतरम्greater; higher
परतरम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formतुलनात्मक (comparative) ‘परतर’, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of ‘पुण्यम्’)
पुण्यम्merit; holy (act/thing)
पुण्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
त्रिषुin the three
त्रिषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी, बहुवचन; विशेषण (of ‘लोकेषु’)
लोकेषुworlds
लोकेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन
विद्यतेis found; exists
विद्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootविद् (धातु) (विद्=to be found, Ātmanepada)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
शेषःŚeṣa
शेषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
वसुंधरेO Vasundharā (Earth)
वसुंधरे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवसुंधरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
वर-आरोहेO beautiful one
वर-आरोहे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक) + आरोह (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; कर्मधारय: ‘वरा (श्रेष्ठा) आरोहा यस्याः’ → ‘वरारोहा’ (O fair-hipped/beautifully formed one)
जनानाम्of people
जनानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
अस्तिis
अस्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
मुक्ति-दम्giving liberation
मुक्ति-दम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक) + द (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of implied ‘पुण्यम्/एतत्’); उपपद-तत्पुरुष: ‘मुक्तिं ददाति’ (giver of liberation)