Shloka 31
Kārttavīrya–Paraśurāma-saṅgrāma-kathā
Sagara’s Inquiry and Vasiṣṭha’s Account
Devanagari script
चकारातितरां क्रुद्धः प्रतिज्ञां नृपघातिनीम् / तत्पूर्तिकामो ह्यगमद्ब्रह्मलोकं पुरा ह्ययम्
Transliteration
cakārātitarāṃ kruddhaḥ pratijñāṃ nṛpaghātinīm / tatpūrtikāmo hyagamadbrahmalokaṃ purā hyayam
Translation
अतिशय क्रुद्ध होऊन त्याने राजसंहारिणी प्रतिज्ञा केली; आणि ती पूर्ण करण्याच्या इच्छेने तो पूर्वी ब्रह्मलोकास गेला।
Word by Word
चकारmade
चकार:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
अतितराम्exceedingly
अतितराम्:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootअतितर (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: exceedingly)
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
Karta (कर्ता; adjectival)
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषणम् (of Rama)
प्रतिज्ञाम्vow
प्रतिज्ञाम्:
Karma (कर्म; object of चकार)
TypeNoun
Rootप्रतिज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
नृप-घातिनीम्(a vow) that slays kings
नृप-घातिनीम्:
Karma (कर्म; qualifier of object)
TypeAdjective
Rootनृप (प्रातिपदिक) + घातिनी (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (नृपान् घातयति इति); स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् प्रतिज्ञाम्
तत्-पूर्ति-कामःdesiring its fulfillment
तत्-पूर्ति-कामः:
Karta (कर्ता; adjectival)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम) + पूर्ति (प्रातिपदिक) + काम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (तस्य पूर्तिः; तां कामयते); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषणम्
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थक/निश्चयार्थक (for/indeed)
अगमत्went
अगमत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
ब्रह्मलोकम्to Brahma-loka
ब्रह्मलोकम्:
Karma (कर्म; destination)
TypeNoun
Rootब्रह्म (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (ब्रह्मणः लोकः); पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
पुराformerly
पुरा:
Kala (काल/adverbial time)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb of time: formerly)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन