Shloka 98
Prajāpati-vaṃśānukīrtana — Genealogical Enumeration of Progenitors
Dharma’s Line and the Sādhyas
Devanagari script
एकः स तु पृथक्त्वेन स्वयं भूत्वा च तिष्ठति / गुणमात्रात्मिकाभिस्तु तनुभिर्मोहयन्प्रजाः
Transliteration
ekaḥ sa tu pṛthaktvena svayaṃ bhūtvā ca tiṣṭhati / guṇamātrātmikābhistu tanubhirmohayanprajāḥ
Translation
तो एकच, वेगळेपणाने स्वतः रूप धारण करून स्थित राहतो. गुणमात्रमय तनूंनी तो प्रजांना मोहात पाडतो.
Word by Word
एकःone
एकः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (Singular); विशेषण
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (Singular); सर्वनाम
तुbut
तु:
सम्बन्ध (निपात/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrast particle)
पृथक्त्वेनas separateness
पृथक्त्वेन:
करण (Karana/Instrument; manner)
TypeNoun
Rootपृथक्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन (Singular); करण/प्रकारे (instrumental of manner)
स्वयम्by himself
स्वयम्:
सम्बन्ध (क्रियाविशेषण/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मार्थक (reflexive adverb)
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
क्रियाविशेषण (Absolutive; prior action)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive); पूर्वकालिक क्रिया (prior action)
चand
च:
सम्बन्ध (conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
तिष्ठतिstands/remains
तिष्ठति:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular); परस्मैपद
गुणमात्रात्मिकाभिःby forms consisting only of guṇas
गुणमात्रात्मिकाभिः:
करण (Karana/Instrument)
TypeAdjective
Rootगुण + मात्र + आत्मिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन (Plural); तत्पुरुष-समास (गुणमात्र-आत्मिका = whose nature is only guṇas)
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध (particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrast/emphasis)
तनुभिःby bodies/forms
तनुभिः:
करण (Karana/Instrument)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन (Plural)
मोहयन्deluding
मोहयन्:
कर्ता (Karta; participle agreeing with subject)
TypeVerb
Rootमुह् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परस्मैपदी
प्रजाःcreatures/people
प्रजाः:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन (Plural)