Shloka 65
Prajāpati-vaṃśānukīrtana — Genealogical Enumeration of Progenitors
Dharma’s Line and the Sādhyas
Devanagari script
इत्येष विषये रागः संभूत्याः कारणं स्मृतम् / ब्रह्मशापेन संभूता जयाः स्वायंभुवे जिताः
Transliteration
ityeṣa viṣaye rāgaḥ saṃbhūtyāḥ kāraṇaṃ smṛtam / brahmaśāpena saṃbhūtā jayāḥ svāyaṃbhuve jitāḥ
Translation
अशा प्रकारे विषयांतील राग हा उत्पत्तीचे कारण मानला आहे; ब्रह्मशापाने उत्पन्न झालेले ‘जय’ स्वायंभुव मन्वंतरात पराजित झाले.
Word by Word
इतिthus
इति:
Vākyārtha-dyotaka (वाक्यार्थद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय, वाक्यसमाप्त्यर्थक/उद्धरणसूचक
एषःthis
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग
विषयेin the object/realm
विषये:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootविषय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
रागःattachment/passion
रागः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
संभूत्याःof origin/coming-into-being
संभूत्याः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसंभूति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
कारणम्cause
कारणम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्मृतम्is regarded
स्मृतम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भावे/कर्मणि प्रयोग: ‘is considered/remembered’
ब्रह्म-शापेनby Brahmā’s curse
ब्रह्म-शापेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + शाप (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (ब्रह्मणः शापः); पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
संभूताःborn/arisen
संभूताः:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + भू (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (जयाः इति विशेषण)
जयाःthe Jaya(s)
जयाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
स्वायंभुवेin (the time of) Svāyambhuva
स्वायंभुवे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वायंभुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (मन्वन्तरे/काले)
जिताःconquered/defeated
जिताः:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootजि (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (जयाः इति विशेषण)