Shloka 74
Rāja-prabodhana and Prātaḥ-kṛtya
Awakening of the King and Morning Observances
Devanagari script
जमदग्निरुवाच दाता द्विजानां नृपतिः स यद्यप्याहरिष्यति / विप्रो ऽहं किं करिष्यामि स्वेच्छावितरणं विना
Transliteration
jamadagniruvāca dātā dvijānāṃ nṛpatiḥ sa yadyapyāhariṣyati / vipro 'haṃ kiṃ kariṣyāmi svecchāvitaraṇaṃ vinā
Translation
जमदग्नी म्हणाले— द्विजांचा दाता राजा आहे; तो इच्छिल्यास देईल. पण मी ब्राह्मण; स्वेच्छेने दान केल्यावाचून मी काय करणार?
Word by Word
जमदग्निःJamadagni
जमदग्निः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजमदग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
दाताgiver
दाता:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
द्विजानाम्of the twice-born (Brahmins)
द्विजानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
नृपतिःking
नृपतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
यदिif
यदि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional particle)
अपिeven/though
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-प्रयोग (particle: even/though)
आहरिष्यतिwill take away/bring off
आहरिष्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-हृ (धातु)
Formलृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
विप्रःa Brahmin
विप्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
किम्what
किम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; प्रश्नवाचक
करिष्यामिshall I do
करिष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
स्वेच्छा-वितरणम्distribution by one’s own will
स्वेच्छा-वितरणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्वेच्छा (प्रातिपदिक) + वितरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वेच्छायाः वितरणम्)
विनाwithout
विना:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formअपादानार्थक-अव्यय (preposition: without)