Shloka 38
Rāja-prabodhana and Prātaḥ-kṛtya
Awakening of the King and Morning Observances
Devanagari script
राजोवाच / एवमेवाहमप्येनां न जानामीत्यसांप्रतम् / ब्रह्मस्वं नापहर्तव्यमिति मे शङ्कते मनः
Transliteration
rājovāca / evamevāhamapyenāṃ na jānāmītyasāṃpratam / brahmasvaṃ nāpahartavyamiti me śaṅkate manaḥ
Translation
राजा म्हणाला—मीही आत्तापर्यंत हिला नीट ओळखत नाही; ‘ब्रह्मस्व (ब्राह्मणांचे धन) अपहरण करू नये’ अशी शंका माझ्या मनात आहे।
Word by Word
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय (particle/emphasis)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
एनाम्her (this)
एनाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootenad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
जानामिI know
जानामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootjñā (धातु)
Formलट् (present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
इतिthus/that
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्ति-निपात (quotative particle)
असाम्प्रतम्improperly/at present (improper)
असाम्प्रतम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roota-sāmprata (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् प्रयोगः; क्रियाविशेषण (adverb) ‘improper/untimely’
ब्रह्मस्वम्property of a Brahmin/sacred property
ब्रह्मस्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbrahma-sva (प्रातिपदिक; ब्रह्मन् + स्व)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
अपहर्तव्यम्to be taken away
अपहर्तव्यम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootapa-hṛ (धातु) → apahartavya (कृदन्त, तव्यत्)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘not to be taken away’
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात (quotative particle)
मेmy/to me
मे:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन
शङ्कतेfears/doubts
शङ्कते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootśaṅk (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
मनःmind
मनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmanas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन