Shloka 29
रामस्य पितृसेवा-तीर्थाटन-वृत्तान्तः
Rama’s filial service and ordered pilgrimage; setting for the Haihaya episode
Devanagari script
वराहयूथपाः केचिद्रुधिरार्द्रा धरामगुः / प्रचण्डशाक्तिकोन्मुक्तशक्तिनिर्भिन्नमस्तकाः
Transliteration
varāhayūthapāḥ kecidrudhirārdrā dharāmaguḥ / pracaṇḍaśāktikonmuktaśaktinirbhinnamastakāḥ
Translation
डुकरांच्या कळपांचे काही प्रमुख रक्ताने माखून जमिनीवर पडले; प्रचंड भालेकर यांनी फेकलेल्या शक्तींनी (भाले) त्यांची डोकी फोडली होती.
Word by Word
वराहयूथपाःleaders of boar herds
वराहयूथपाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवराह + यूथप (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः ‘वराहाणां यूथपाः’ (leaders of boar-herds)
केचित्some
केचित्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; अनिश्चितवाचक सर्वनाम (some)
रुधिरार्द्राःsoaked with blood
रुधिरार्द्राः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootरुधिर + आर्द्र (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः ‘रुधिरेण आर्द्राः’ (wet with blood)
धराम्the earth/ground
धराम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/2nd), एकवचन (acc. sg.)
अगुःwent/reached
अगुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलुङ् (अorist), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
प्रचण्डशाक्तिकोन्मुक्तशक्तिनिर्भिन्नमस्तकाःwith heads split by fiercely hurled spears
प्रचण्डशाक्तिकोन्मुक्तशक्तिनिर्भिन्नमस्तकाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रचण्ड + शाक्ति + उद्√मुच् (धातु; ‘उन्मुक्त’ क्त) + शक्ति + नि√भिद् (धातु; ‘निर्भिन्न’ क्त) + मस्तक (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः: ‘प्रचण्ड-शाक्ति’ (very fierce spear/śakti) + ‘उन्मुक्त-शक्ति’ (a hurled spear) + ‘निर्भिन्न-मस्तक’ (heads split) = ‘whose heads were split by spears hurled with fierce force’