Shloka 9
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
नान्यस्येदृग्भवेल्लोके प्रभावानुगतं वपुः / जात्यर्थसौष्ठवोपेता वाणी चौदार्यशालिनी
Transliteration
nānyasyedṛgbhavelloke prabhāvānugataṃ vapuḥ / jātyarthasauṣṭhavopetā vāṇī caudāryaśālinī
Translation
जगात दुसऱ्या कोणाचे असे प्रभावयुक्त शरीर असू शकत नाही; तसेच जातीय गौरव व अर्थसौष्ठवयुक्त, उदारतेने भरलेली वाणीही नाही.
Word by Word
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/Negation particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय, निषेध (negation)
अन्यस्यof another (person)
अन्यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (contextual), षष्ठी, एकवचन
ईदृक्such; like this
ईदृक्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootईदृश्/ईदृक् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वपुः इति विशेषणम् (agreeing with vapuḥ)
भवेत्could be; would be
भवेत्:
Kriya (क्रिया/Finite verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
प्रभावानुगतम्befitting (your) majesty; power-conforming
प्रभावानुगतम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रभाव + अनुगत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (प्रभावम् अनुगतम्: 'following/consistent with power'), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वपुः इति विशेषणम्
वपुःbody; form
वपुः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जात्यर्थसौष्ठवोपेताendowed with aptness and elegance (in expression)
जात्यर्थसौष्ठवोपेता:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootजाति + अर्थ + सौष्ठव + उपेत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष-समास (जात्यर्थ-सौष्ठवेन उपेता: 'endowed with excellence of kind/meaning'), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वाणी इति विशेषणम्
वाणीspeech; voice
वाणी:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootवाणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक (conjunction)
औदार्यशालिनीpossessing nobility/generosity
औदार्यशालिनी:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootऔदार्य + शालिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (औदार्यं शीलं यस्याः: 'having generosity/nobility'), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वाणी इति विशेषणम्