Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 56
Rāma’s Inquiry into the Hidden Identity of the Radiant Stranger
Dialogue Frame
Devanagari script
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य शीघ्रमुत्थाय भार्गवः / तदाज्ञां शिरसानन्द्य तथेति प्रत्यभाषत
Transliteration
tacchrutvā vacanaṃ tasya śīghramutthāya bhārgavaḥ / tadājñāṃ śirasānandya tatheti pratyabhāṣata
Translation
त्याचे वचन ऐकून भार्गव त्वरित उठले; ती आज्ञा मस्तकावर घेऊन आनंदाने ‘तसेच’ असे उत्तर दिले।
Word by Word
तत्that
तत्:
Karma/कर्म (object of श्रुत्वा)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), नपुंसकलिङ्ग (n), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन (sg)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya/पूर्वकालक्रिया (prior action)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त absolutive (ल्यप्/क्त्वा), ‘having heard’
वचनम्speech, words
वचनम्:
Karma/कर्म (apposition to तत्)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन (sg)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha/सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), पुंलिङ्ग (m)/नपुंसक (n), षष्ठी (Gen. 6), एकवचन (sg)
शीघ्रम्quickly
शीघ्रम्:
Kriya-vishesana/क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootशीघ्र (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
उत्थायhaving risen
उत्थाय:
Purvakala-kriya/पूर्वकालक्रिया
TypeVerb
Rootउत् + स्था (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त absolutive, ‘having risen’
भार्गवःBhārgava (descendant of Bhṛgu)
भार्गवः:
Karta/कर्ता
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m), प्रथमा (Nom. 1), एकवचन (sg)
तत्that
तत्:
Karma/कर्म (object of आनन्द्य)
TypeAdjective
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण, स्त्रीलिङ्ग (f), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन (sg) — ‘that’
आज्ञाम्command
आज्ञाम्:
Karma/कर्म
TypeNoun
Rootआज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f), द्वितीया (Acc. 2), एकवचन (sg)
शिरसाwith (his) head
शिरसा:
Karana/करण (means: with the head, i.e., bowing)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n), तृतीया (Instr. 3), एकवचन (sg)
आनन्द्यrejoicing, gladly accepting
आनन्द्य:
Purvakala-kriya/पूर्वकालक्रिया
TypeVerb
Rootआ + नन्द् (धातु)
Formल्यप्/क्त्वा-समकक्ष absolutive (gerund), ‘having rejoiced/being pleased’
तथाso, thus
तथा:
Kriya-vishesana/क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb)
इतिthus
इति:
Vacana-paryavasana/उक्ति-चिह्न
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्ति सूचक अव्यय (quotative particle)
प्रत्यभाषतreplied
प्रत्यभाषत:
Kriya/क्रिया
TypeVerb
Rootप्रति + भाष् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन (sg)