Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 57
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
सर्वमेतदहं मन्यं व्यर्थं व्यवसितं तव / कुतस्त्वं प्रथमो ज्ञानी कुतः शंभुः कुतस्तपः
Transliteration
sarvametadahaṃ manyaṃ vyarthaṃ vyavasitaṃ tava / kutastvaṃ prathamo jñānī kutaḥ śaṃbhuḥ kutastapaḥ
Translation
मला वाटते, तुझा हा सर्व उद्योग व्यर्थ आहे। तू कुठून ‘प्रथम ज्ञानी’ झाला? शंभू कुठून? आणि तप कुठून?
Word by Word
सर्वम्all
सर्वम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; here as object with ‘manye’ (Accusative sense)
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म/Object; apposition)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; apposition to सर्वम्
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मन्येthink/consider
मन्ये:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन, आत्मनेपद
व्यर्थम्vain, futile
व्यर्थम्:
Karma-pravacaniya (कर्म-विशेषण/Predicate to object)
TypeAdjective
Rootव्यर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; predicate adjective to ‘एतत्/सर्वम्’
व्यवसितम्undertaken/decided
व्यवसितम्:
Karma-pravacaniya (कर्म-विशेषण/Predicate to object)
TypeAdjective
Rootव्यवसित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वस्/√सद् with वि+अव?; here ‘vy-ava-sita’ from √सि/√सा ‘to resolve/undertake’)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्यय (past participle), ‘undertaken/decided’
तवof you/your
तव:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
कुतःwhence?/how?
कुतः:
Hetu-prashna (हेतु-प्रश्न/asking source-cause)
TypeIndeclinable
Rootकुतः (अव्यय)
Formप्रश्न-अव्यय (interrogative adverb)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रथमःfirst
प्रथमः:
Karta (कर्ता/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; qualifies ज्ञानी
ज्ञानीknower, wise person
ज्ञानी:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootज्ञानिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कुतःwhence?/how?
कुतः:
Hetu-prashna (हेतु-प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकुतः (अव्यय)
Formप्रश्न-अव्यय (interrogative adverb)
शंभुःŚambhu (Śiva)
शंभुः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशंभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कुतःwhence?/how?
कुतः:
Hetu-prashna (हेतु-प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकुतः (अव्यय)
Formप्रश्न-अव्यय (interrogative adverb)
तपःausterity, penance
तपः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन