Shloka 55
Jāmadagnya-Rāmasya Tapaścaraṇam
The Austerities of Rama Jamadagnya
Devanagari script
क्षणार्द्धमपि ते पाप श्रेयसी नेह संस्थितिः / विरुद्धाचरणो नित्यं धर्मद्रिष् को लभेच्च शाम्
Transliteration
kṣaṇārddhamapi te pāpa śreyasī neha saṃsthitiḥ / viruddhācaraṇo nityaṃ dharmadriṣ ko labhecca śām
Translation
हे पापी, तुझ्यासाठी येथे क्षणभरही थांबणे कल्याणकारक नाही; जो नेहमी धर्मविरुद्ध वागतो तो धर्मदृष्टी होऊन शांती कशी मिळवील?
Word by Word
क्षणार्धम्half a moment
क्षणार्धम्:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण/Temporal extent)
TypeNoun
Rootक्षण-अर्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (क्षणस्य अर्धम्)
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चयार्थक-अव्यय (even)
तेfor you/your
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन (enclitic)
पापO sinner
पाप:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
श्रेयसीbetter
श्रेयसी:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootश्रेयस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (संस्थितेः)
नnot
न:
Pratishedha (प्रतिषेध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
इहhere
इह:
Adhikarana (अधिकरण/Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (here)
संस्थितिःstaying, remaining
संस्थितिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसंस्थिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विरुद्धाचरणःone of contrary conduct
विरुद्धाचरणः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootविरुद्ध-आचरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (विरुद्धम् आचरणम् यस्य) — व्यवहारतः बहुव्रीह्यर्थे ‘one whose conduct is contrary’
नित्यम्always
नित्यम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (always)
धर्मदृक्one who sees/knows dharma
धर्मदृक्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootधर्म-दृश् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (धर्मं पश्यति इति)
कःwho?
कः:
Karta (कर्ता/Interrogative subject)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नवाचक-सर्वनाम
लभेत्could obtain
लभेत्:
Kriya (क्रिया/Action)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
शाम्peace
शाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootशम् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘शम्/शान्ति’