Shloka 9
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
नानाधातुविचित्रैश्च प्रदेशैरुपशोभितम् / रत्नौषधीभिरभितः स्फुरद्भिरभिशोभितम्
Transliteration
nānādhātuvicitraiśca pradeśairupaśobhitam / ratnauṣadhībhirabhitaḥ sphuradbhirabhiśobhitam
Translation
नाना धातूंनी विचित्र झालेल्या प्रदेशांनी तो शोभून दिसत होता आणि सर्व बाजूंनी चमकणाऱ्या रत्न-औषधींमुळे अधिकच तेजस्वी भासत होता।
Word by Word
नाना-धातु-विचित्रैःwith various mineral-variegations
नाना-धातु-विचित्रैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeAdjective
Rootनाना (अव्यय) + धातु (प्रातिपदिक) + विचित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; समास: नानाविधैः धातुभिः विचित्रैः — ‘variegated with various minerals’
चand
च:
सम्बन्ध/निपात (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
प्रदेशैःby/with regions/tracts
प्रदेशैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootप्रदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन
उपशोभितम्adorned
उपशोभितम्:
कर्मविशेषण (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootउप-√शुभ् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘adorned/beautified’
रत्न-औषधीभिःwith gem-like herbs
रत्न-औषधीभिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक) + औषधी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; तत्पुरुष: रत्नवत्/रत्नसदृशी औषधीः — ‘gem-like herbs’
अभितःall around
अभितः:
देशाधिकरण (Adverbial locative)
TypeIndeclinable
Rootअभितः (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक (adverb of place) — ‘all around’
स्फुरद्भिःshining
स्फुरद्भिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeAdjective
Rootस्फुर् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present active participle); तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; ‘shining, flashing’ (qualifying रत्नौषधीभिः)
अभिशोभितम्beautifully adorned
अभिशोभितम्:
कर्मविशेषण (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootअभि-√शुभ् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘splendidly adorned’