Shloka 24
रामस्य हिमवद्गमनम्
Rama’s Journey to Himavat
Devanagari script
स्वपत्सिंहमुखश्वासमरुत्पुर्मदरीशतम् / गहनेषु गुरुत्राससाशङ्कविहरन्मृगम्
Transliteration
svapatsiṃhamukhaśvāsamarutpurmadarīśatam / gahaneṣu gurutrāsasāśaṅkaviharanmṛgam
Translation
स्वपुत्राच्या सिंहमुखासारख्या श्वासाच्या झंझावाताने जणू गुहा मदाने भरल्या; दाट वनात तो मृग मोठ्या भीतीने व शंकेने फिरत होता।
Word by Word
sva-pat-siṃha-mukha-śvāsa-marut-pur-mada-rīśatam(something) made/marked by the wind of the breath from the mouths of lions (and) by the pride of its own lord (complex epithet)
sva-pat-siṃha-mukha-śvāsa-marut-pur-mada-rīśatam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsva (प्रातिपदिक) + pat (प्रातिपदिक) + siṃha (प्रातिपदिक) + mukha (प्रातिपदिक) + śvāsa (प्रातिपदिक) + marut (प्रातिपदिक) + pur (प्रातिपदिक) + mada (प्रातिपदिक) + rīśata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (सम्बन्ध-निर्देशः: स्वपत-…-मद-रīśतम्)
gahaneṣuin thickets/deep woods
gahaneṣu:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootgahana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन
guru-trāsa-sāśaṅkagreatly frightened and apprehensive
guru-trāsa-sāśaṅka:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootguru (प्रातिपदिक) + trāsa (प्रातिपदिक) + sa-āśaṅka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (गुरुः त्रासः यस्य; साशङ्कः) विशेषण
viharanwandering
viharan:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootviharat (कृदन्त; √hṛ/√har धातु, शतृ)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; वर्तमानकृदन्त (शतृ) ‘विहरन्/चरन्’
mṛgama deer/animal
mṛgam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmṛga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन