Shloka 41
Rāma’s Service to Parents and Departure to Visit the Paternal Grandparents
Pitāmaha-gṛha-gamana
Devanagari script
समित्कुशाहरैर्दण्डमेखलाजिनमण्डितैः / अभितः शोभितं राजन्रम्यैर्मुनिकुमारकैः
Transliteration
samitkuśāharairdaṇḍamekhalājinamaṇḍitaiḥ / abhitaḥ śobhitaṃ rājanramyairmunikumārakaiḥ
Translation
हे राजन्! समिधा व कुश धारण करणारे, दंड, मेखला व अजिन यांनी अलंकृत असे रम्य मुनिकुमार त्या वनास सर्व बाजूंनी शोभा देत होते।
Word by Word
समित्-कुश-आहरैःby bearers of firewood and kuśa grass
समित्-कुश-आहरैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसमित् (प्रातिपदिक) + कुश (प्रातिपदिक) + आहर (कृदन्त/प्रातिपदिक; आ-हृ धातु)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; ‘समित्’ ‘कुश’ इत्येतयोः आहराः (collectors/bearers)
दण्ड-मेखला-अजिन-मण्डितैःadorned with staff, girdle, and deer-skin
दण्ड-मेखला-अजिन-मण्डितैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootदण्ड (प्रातिपदिक) + मेखला (प्रातिपदिक) + अजिन (प्रातिपदिक) + मण्डित (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; विशेषण-प्रयोगः (adorned with staff, girdle, and deer-skin)
अभितःaround
अभितः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअभितः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb: ‘around’)
शोभितम्beautified
शोभितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootशुभ् (धातु) → शोभित (कृदन्त, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्तः (adorned/beautified)
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन
रम्यैःcharming
रम्यैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; विशेषण-प्रयोगः
मुनि-कुमारकैःby young sages
मुनि-कुमारकैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + कुमारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन