Shloka 22
Rāma’s Service to Parents and Departure to Visit the Paternal Grandparents
Pitāmaha-gṛha-gamana
Devanagari script
जाज्वल्यमानं तपसा धिष्ण्यस्थमिव पावकम् / उपासितं सत्यवत्या यथा दक्षिणायऽध्वरम्
Transliteration
jājvalyamānaṃ tapasā dhiṣṇyasthamiva pāvakam / upāsitaṃ satyavatyā yathā dakṣiṇāya'dhvaram
Translation
ते तपस्येने प्रज्वलित होते, जणू वेदीवरचा अग्नीच; सत्यवती त्यांची अशी उपासना करीत होती, जशी यज्ञात दक्षिणेचा सन्मान होतो।
Word by Word
जाज्वल्यमानम्blazing
जाज्वल्यमानम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootज्वल् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (पितामहम्/ऋचीकम्); वर्तमानकाले कर्मणि/कर्तरि कृदन्त (present participle): ‘blazing’
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
धिष्ण्यस्थम्standing on the hearth/altar
धिष्ण्यस्थम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootधिष्ण्य (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण; समासः—धिष्ण्ये स्थितम् (सप्तमी-तत्पुरुष)
इवlike
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/Simile marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानवाचक अव्यय (particle of comparison)
पावकम्fire
पावकम्:
Upamana (उपमान/Standard of comparison)
TypeNoun
Rootपावक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उपासितम्worshipped
उपासितम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootउप + आस् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (पितामहम्/ऋचीकम्); भूतकर्मणि कृदन्त: ‘worshipped/attended’
सत्यवत्याby Satyavatī
सत्यवत्या:
Kartr (कर्ता/Agent in passive)
TypeNoun
Rootसत्यवती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
यथाjust as
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Comparative connector)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (as/just as)
दक्षिणायैfor the dakṣiṇā (sacrificial fee)
दक्षिणायै:
Sampradana (सम्प्रदान/Recipient)
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
अध्वरम्sacrifice
अध्वरम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन