Shloka 7
Brahmaṇa-parīkṣā
Examination/Doctrine of the Pitṛs in Śrāddha Context
Devanagari script
पुष्टिं प्रजां तु स्वर्गं च प्रयच्छन्ति पितामहाः / देवकार्यादपि तथा पितृकार्यं विशिष्यते
Transliteration
puṣṭiṃ prajāṃ tu svargaṃ ca prayacchanti pitāmahāḥ / devakāryādapi tathā pitṛkāryaṃ viśiṣyate
Translation
पितामह पितर पुष्टी, संतती आणि स्वर्ग देतात. तसेच देवकार्यापेक्षाही पितृकार्य अधिक श्रेष्ठ मानले जाते.
Word by Word
पुष्टिम्nourishment/prosperity
पुष्टिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रजाम्offspring
प्रजाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (but/indeed)
स्वर्गम्heaven
स्वर्गम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (and)
प्रयच्छन्तिgrant/bestow
प्रयच्छन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + यम् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
पितामहाःthe forefathers/ancestors
पितामहाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
देव-कार्यात्than the duty/rite for the gods
देव-कार्यात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + कार्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: देवानां कार्यम्); नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/समुच्चयार्थक (also/even)
तथाthus
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (thus/in the same way)
पितृ-कार्यम्the rite/duty for the ancestors
पितृ-कार्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक) + कार्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: पितॄणां कार्यम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विशिष्यतेis superior/distinguished
विशिष्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + शिष् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; भावे/कर्मणि प्रयोगः (is distinguished/excels)