Shloka 30
ऋषिसर्गवर्णन (Rishi-Sarga Varṇana) — Account of the Creation/Origination of Sages and Beings
Devanagari script
तदा तेष्वपि नष्टेषु महात्मा स प्रभुः किल / षष्टिं दक्षो ऽसृजत्कन्या वैरण्यामेव विश्रुताः
Transliteration
tadā teṣvapi naṣṭeṣu mahātmā sa prabhuḥ kila / ṣaṣṭiṃ dakṣo 'sṛjatkanyā vairaṇyāmeva viśrutāḥ
Translation
तेव्हाही ते नष्ट झाल्यावर, त्या महात्मा प्रभु दक्षाने साठ कन्या उत्पन्न केल्या; त्या ‘वैरण्या’ म्हणूनच प्रसिद्ध झाल्या.
Word by Word
तदाthen
तदा:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
तेषुamong them
तेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसके, सप्तमी, बहुवचन; ‘in/among them’
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle) ‘also/even’
नष्टेषुwhen lost
नष्टेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootनष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √नश् + क्त)
Formसप्तमी, बहुवचन; ‘when (they were) lost’
महात्माthe great-souled one
महात्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहत् + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: महान् आत्मा यस्य/महानात्मा = ‘great-souled’
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; निर्देश
प्रभुःthe lord
प्रभुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
किलindeed
किल:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकिल (अव्यय)
Formनिपात (particle) ‘indeed/it is said’
षष्टिम्sixty
षष्टिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootषष्टि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; संख्या ‘sixty’
दक्षःDakṣa
दक्षः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
असृजत्created
असृजत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√सृज् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘created/emitted’
कन्याःdaughters
कन्याः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; सृज्-क्रियायाः कर्म
वैरण्याम्(called) Vairaṇyās
वैरण्याम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवैरण्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘Vairaṇyā’ (patronymic/lineage epithet) कन्याः इति विशेषण
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (restrictive particle)
विश्रुताःwell-known
विश्रुताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविश्रुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; वि-√श्रु (धातु) + क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त ‘well-known’; कन्याः इति विशेषण