Shloka 73
Nakṣatra-Śrāddha (Ancestral Rites Connected with Asterisms) — नक्षत्रश्राद्धम्
Devanagari script
इमं विधिं यो हि पठेदतन्द्रितः समाहितः संसदि पर्वसंधिषु / अपत्यभागी च परेण तेजसा दिवौकसां स व्रजते सलोकताम्
Transliteration
imaṃ vidhiṃ yo hi paṭhedatandritaḥ samāhitaḥ saṃsadi parvasaṃdhiṣu / apatyabhāgī ca pareṇa tejasā divaukasāṃ sa vrajate salokatām
Translation
जो हा विधी आळस न करता, एकाग्र होऊन, सभेत आणि पर्वसंधींवर पठण करतो, तो श्रेष्ठ तेजाने युक्त होऊन अपत्यभागी होतो आणि देवलोकवासीयांची सलोकता प्राप्त करतो.
Word by Word
इमम्this
इमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम
विधिम्procedure/rite
विधिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धसूचक
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिश्चय/हेतुवाचक-अव्यय (indeed/for)
पठेत्should recite/read
पठेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपठ् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
अतन्द्रितःunwearied / diligent
अतन्द्रितः:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootअतन्द्रित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
समाहितःcollected, attentive
समाहितः:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootसमाहित (कृदन्त-प्रातिपदिक; धा धातु + सम्-आ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्यय (past participle)
संसदिin the assembly
संसदि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंसद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण (locative)
पर्व-सन्धिषुat the junctions of festivals/holy days
पर्व-सन्धिषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपर्व (प्रातिपदिक) + सन्धि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; अधिकरण
अपत्य-भागीsharing in progeny / blessed with offspring
अपत्य-भागी:
Karta-anvaya (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootअपत्य (प्रातिपदिक) + भागिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
परेणby supreme
परेण:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषण (instrumental)
तेजसाsplendor/power
तेजसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
दिवौकसाम्of the gods (heaven-dwellers)
दिवौकसाम्:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदिवौकस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
व्रजतेgoes
व्रजते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
स-लोकताम्to the same world (as them)
स-लोकताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस (उपसर्ग/अव्यय) + लोकता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; अव्ययीभाव (‘with the same world’)