Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 62
Nakṣatra-Śrāddha (Ancestral Rites Connected with Asterisms) — नक्षत्रश्राद्धम्
Devanagari script
समुद्रे च यथा लोषटस्तद्बत्सीदन्ति ते नराः / मनसा कर्मणा वाचा द्वेषं योगेषु वर्जयेत् / प्रोत्यानन्तं फलं भुङ्क्त इह वापि न संशयः
Transliteration
samudre ca yathā loṣaṭastadbatsīdanti te narāḥ / manasā karmaṇā vācā dveṣaṃ yogeṣu varjayet / protyānantaṃ phalaṃ bhuṅkta iha vāpi na saṃśayaḥ
Translation
ज्याप्रमाणे समुद्रात मातीचा ढेकूळ बुडतो, त्याप्रमाणे ते मनुष्य बुडतात. मनाने, कर्माने आणि वाणीने योगांबद्दलचा द्वेष टाळावा. त्यांना प्रसन्न केल्याने मनुष्य इहलोकी आणि परलोकी अनंत फळ भोगतो, यात शंका नाही.
Word by Word
समुद्रेin the ocean
समुद्रे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
यथाas
यथा:
Upamana (उपमान)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (comparative: as/like)
लोषटःa clod/lump
लोषटः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलोषट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (rare word, context: a clod/stone-like mass)
तद्वत्likewise
तद्वत्:
Upamana (उपमान)
TypeIndeclinable
Rootतद्वत् (अव्यय)
Formतुल्यवाचक-अव्यय (adverb: likewise)
सीदन्तिsink/perish
सीदन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसद् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
तेthose
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
नराःmen
नराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
मनसाby mind
मनसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
कर्मणाby deed
कर्मणा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
वाचाby speech
वाचा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
द्वेषम्hatred
द्वेषम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootद्वेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
योगेषुtowards yogis/in yogic matters
योगेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन; (context: yogis/yoga-practitioners or yogas)
वर्जयेत्should avoid
वर्जयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृज्/वर्ज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
प्रोत्याhaving (done/committed)
प्रोत्या:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootप्र-√उत् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यबन्त अव्यय (gerund/absolutive), अव्ययभाव; (reading uncertain; likely प्रोत्/प्रोत्य = having gone forth/after doing)
अनन्तम्endless
अनन्तम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनन्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying फलम्)
फलम्result
फलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
भुङ्क्तेenjoys/experiences
भुङ्क्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
इहhere
इह:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: here)
वाor
वा:
Vikalpa (विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प (disjunctive particle: or)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
नno
न:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन