Shloka 29
Nakṣatra-Śrāddha (Ancestral Rites Connected with Asterisms) — नक्षत्रश्राद्धम्
Devanagari script
प्रथमः सर्वधर्माणां योगधर्मो निगद्यते / अपाङ्क्तेयान्प्रवक्ष्यमि गदतो मे निबोधत
Transliteration
prathamaḥ sarvadharmāṇāṃ yogadharmo nigadyate / apāṅkteyānpravakṣyami gadato me nibodhata
Translation
सर्व धर्मांमध्ये प्रथम योगधर्म सांगितला आहे; आता मी अपांक्तेय (अयोग्य) जन सांगतो—माझे बोलणे लक्ष देऊन ऐका।
Word by Word
प्रथमःfirst
प्रथमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
सर्वधर्माणाम्of all duties
सर्वधर्माणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootसर्व + धर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; सर्वेषां धर्माणाम् (of all duties)
योगधर्मःthe discipline of yoga
योगधर्मः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयोग + धर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; योगस्य धर्मः (duty/discipline of yoga)
निगद्यतेis declared
निगद्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + गद् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive): ‘is said/declared’
अपाङ्क्तेयान्those unfit to sit in the (śrāddha) line
अपाङ्क्तेयान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअ + पाङ्क्तेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; न पङ्क्तौ योग्याः (those unfit for the śrāddha line)
प्रवक्ष्यामिI will explain
प्रवक्ष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
गदतःof (me) speaking
गदतः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeAdjective
Rootगद् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त present participle; ‘of me who am speaking’
मेmy/of me
मे:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (genitive), एकवचन; enclitic form
निबोधतunderstand (you all)!
निबोधत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + बुध् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), बहुवचन; परस्मैपद