Shloka 18
Aṣṭakā-Śrāddha Vidhi and Dāna-Praśaṃsā
Observances in the Dark Fortnight and Praise of Giving
Devanagari script
दीर्घमायुरथैश्वर्यं कुर्वाणस्तु त्रयोदशीम् / युवानश्च गृहे यस्य मृतास्तेभ्यः प्रदापयेत्
Transliteration
dīrghamāyurathaiśvaryaṃ kurvāṇastu trayodaśīm / yuvānaśca gṛhe yasya mṛtāstebhyaḥ pradāpayet
Translation
त्रयोदशीस श्राद्ध केल्याने दीर्घायुष्य व ऐश्वर्य मिळते; ज्याच्या घरी तरुण वयात मृत्यू झाले असतील, त्यांच्यासाठी दान अवश्य करवावे।
Word by Word
दीर्घम्long
दीर्घम्:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootदीर्घ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying आयुः)
आयुःlifespan
आयुः:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अथand then, also
अथ:
सम्बन्ध/अनुक्रम (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (particle: then/and further)
ऐश्वर्यम्lordship, prosperity
ऐश्वर्यम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootऐश्वर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कुर्वाणःdoing, performing
कुर्वाणः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमान-कृदन्त (present active participle, शतृ), परस्मैपदी; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोग (one who is doing)
तुindeed, but
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअवधारण/विरोध-अव्यय (particle: but/indeed)
त्रयोदशीम्the thirteenth (lunar day)
त्रयोदशीम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootत्रयोदशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तिथि-नाम (object of implied ‘श्राद्धं/दानं’ etc.)
युवानःyoung men
युवानः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयुवन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
गृहेin the house
गृहे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; देश-अधिकरण (locative of place)
यस्यwhose
यस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive: whose)
मृताःdead
मृताः:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootमृत (प्रातिपदिक; कृदन्त from √मृ)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying युवानः)
तेभ्यःto them
तेभ्यः:
सम्प्रदान (Sampradāna/Dative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/चतुर्थी), बहुवचन; सम्प्रदान (dative: to them)
प्रदापयेत्should give/offer
प्रदापयेत्:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootप्र + दा (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; causative nuance possible in form (-पय-)