Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 46
Aśauca-vidhi (Rules of Impurity) within Śrāddha-kalpa — Chapter on Testing/Selecting Brahmanas and Honoring the Atithi
Devanagari script
मिथ्यासंकल्पिनः सर्वानुद्वृत्तांश्च विवर्जयेत् / मिथ्याप्रवादी निन्दाकृत्तथा सूचकदांभिकौ
Transliteration
mithyāsaṃkalpinaḥ sarvānudvṛttāṃśca vivarjayet / mithyāpravādī nindākṛttathā sūcakadāṃbhikau
Translation
खोटे संकल्प करणारे व उन्मत्त/उद्धट असे सर्व जण टाळावेत. खोटे बोलणारे, निंदा करणारे, चुगलखोर आणि दांभिक यांनाही वर्ज्य करावे.
Word by Word
मिथ्यासंकल्पिनःthose with false intentions
मिथ्यासंकल्पिनः:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमिथ्या (अव्यय/प्रातिपदिक) + संकल्पिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया बहुवचन; उपपद-तत्पुरुष: ‘मिथ्या-संकल्पः यस्य’ → ‘one with false intentions’ (here as object plural)
सर्वान्all (of them)
सर्वान्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया बहुवचन; pronoun/adjective used substantively
उद्वृत्तान्insolent/arrogant
उद्वृत्तान्:
कर्म (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद् + वृत् (धातु) → उद्वृत्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle) used adjectivally: ‘arrogant/insolent’
चand
च:
समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
विवर्जयेत्should avoid
विवर्जयेत्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + वर्ज् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘should avoid/exclude’
मिथ्याप्रवादीa false speaker
मिथ्याप्रवादी:
कर्ता/विशेष्य (Listed type)
TypeNoun
Rootमिथ्या (अव्यय/प्रातिपदिक) + प्रवादिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; उपपद-तत्पुरुष: ‘मिथ्या प्रवदति’ (one who speaks falsely)
निन्दाकृत्a slanderer
निन्दाकृत्:
कर्ता/विशेष्य (Listed type)
TypeNoun
Rootनिन्दा (प्रातिपदिक) + कृ (धातु) → कृत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; उपपद-तत्पुरुष/कृदन्त: ‘निन्दां करोति’ (one who slanders)
तथाlikewise
तथा:
सम्बन्ध/क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; adverb ‘likewise/also’
सूचकदांभिकौan informer and a hypocrite
सूचकदांभिकौ:
कर्ता/विशेष्य (Listed types)
TypeNoun
Rootसूचक (प्रातिपदिक) + दांभिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्व: ‘सूचकः च दांभिकः च’