Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 72
Śrāddha-kalpa: Dāna-phala, Medhya/Amedhya Dravya, and Uparāga
Eclipse) Observances (श्राद्धकल्पः—दानफल-मेध्यामेध्य-उपरागविधिः
Devanagari script
उद्धृत्योदकमादाय मृत्तिकां चैव वाग्यतः / दिवा उदङ्मुखः कुर्याद्रात्रौ वै दक्षिणामुखः
Transliteration
uddhṛtyodakamādāya mṛttikāṃ caiva vāgyataḥ / divā udaṅmukhaḥ kuryādrātrau vai dakṣiṇāmukhaḥ
Translation
पाणी काढून घेऊन व माती घेऊन, वाणी संयमित ठेवावी. दिवसा उत्तरमुख होऊन करावे, आणि रात्री दक्षिणमुख होऊन.
Word by Word
उद्धृत्यhaving drawn up/taken out
उद्धृत्य:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa)
TypeVerb
Rootउद् + हृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive)
उदकम्water
उदकम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootउदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
आदायhaving taken
आदाय:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa)
TypeVerb
Rootआ + दा (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive)
मृत्तिकाम्clay/earth
मृत्तिकाम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootमृत्तिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन
चand
च:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (and)
एवindeed/only
एव:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic: just/indeed)
वाक्-यतःbeing restrained in speech
वाक्-यतः:
हेतु (Hetu)
TypeAdjective
Rootवाक् + यत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th) एकवचन; उपपद-तत्पुरुष/कर्मधारयार्थ: 'speech-restrained'; अव्ययीभाव-न (not)
दिवाby day
दिवा:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeIndeclinable
Rootदिवा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (by day)
उदङ्मुखःfacing north
उदङ्मुखः:
कर्ता (Kartā)
TypeAdjective
Rootउदङ् + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; तत्पुरुष: 'north-faced'
कुर्यात्should do
कुर्यात्:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
रात्रौat night
रात्रौ:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (रात्रौ)
वैindeed
वै:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (indeed)
दक्षिणामुखःfacing south
दक्षिणामुखः:
कर्ता (Kartā)
TypeAdjective
Rootदक्षिण + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; तत्पुरुष: 'south-faced'