Shloka 82
Śrāddha-kalpa: Amarakantaka–Tīrtha-Māhātmya and Akṣaya Pitṛ-Tarpaṇa
Devanagari script
अनिवर्तनं तु नन्दायां वेद्याः प्रागुत्तरदिशि / सिद्धिक्षेत्रं सुरैर्जुष्टं यत्प्राप्य न निवर्त्तते
Transliteration
anivartanaṃ tu nandāyāṃ vedyāḥ prāguttaradiśi / siddhikṣetraṃ surairjuṣṭaṃ yatprāpya na nivarttate
Translation
वेदीच्या ईशान (पूर्वोत्तर) दिशेस नंदा येथे ‘अनिवर्तन’ नावाचे सिद्धिक्षेत्र आहे, जे देवांनी सेविलेले आहे; तेथे पोहोचल्यावर पुन्हा परतावे लागत नाही.
Word by Word
अनिवर्तनम्Anivartana (place of non-return)
अनिवर्तनम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअनिवर्तन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन (स्थाननाम)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
नन्दायाम्in Nandā
नन्दायाम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनन्दा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन (नदी/स्थाननाम)
वेद्याःof Vedyā
वेद्याः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवेद्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन
प्राक्to the east
प्राक्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्राक् (अव्यय)
Formअव्यय; दिग्वाचक (eastward/before)
उत्तरदिशिin the northern direction
उत्तरदिशि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootउत्तर-दिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; समासः—उत्तरा दिशा (कर्मधारय)
सिद्धिक्षेत्रम्field/place of attainment
सिद्धिक्षेत्रम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसिद्धि-क्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; समासः—सिद्धेः क्षेत्रम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
सुरैःby gods
सुरैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन
जुष्टम्frequented
जुष्टम्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootजुष्ट (कृदन्त; √जुष्)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘enjoyed/frequented’ (PPP; qualifying siddhikṣetram)
यत्which
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
प्राप्यhaving attained
प्राप्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootप्राप्य (कृदन्त; √आप् उपसर्ग-प्र)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव (indeclinable); ‘having attained’
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
निवर्ततेreturns
निवर्तते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वृत् (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; उपसर्ग-नि