Shloka 43
Śrāddha-kalpa: Amarakantaka–Tīrtha-Māhātmya and Akṣaya Pitṛ-Tarpaṇa
Devanagari script
अक्षयं सर्वकामीयं श्राद्धं प्रीणाति वै पितॄन् / जातवेदः शिला तत्र साक्षादग्नेः सनातनात्
Transliteration
akṣayaṃ sarvakāmīyaṃ śrāddhaṃ prīṇāti vai pitṝn / jātavedaḥ śilā tatra sākṣādagneḥ sanātanāt
Translation
हे सर्वकामना देणारे अक्षय श्राद्ध निश्चयाने पितरांना तृप्त करते. तेथील ‘जातवेद’ शिला ही सनातन अग्नीचे साक्षात् स्वरूप आहे.
Word by Word
akṣayamimperishable
akṣayam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootakṣaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (singular); विशेषण (qualifying)
sarvakāmīyamfulfilling all desires
sarvakāmīyam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsarva+kāmīya (प्रातिपदिक; सर्व + कामीय)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन; विशेषण; षष्ठी-तत्पुरुष/सम्बन्ध (determinative: 'of all desires' → 'fulfilling all desires')
śrāddhamŚrāddha rite (ancestral offering)
śrāddham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootśrāddha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन
prīṇātipleases/satisfies
prīṇāti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootprī (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
vaiindeed
vai:
Sambandha/Emphasis (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
pitṝnthe ancestors (Pitṛs)
pitṝn:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), द्वितीया (Accusative/2nd), बहुवचन (plural)
jātavedaḥJātavedas (Agni)
jātavedaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjāta+veda (प्रातिपदिक; जात + वेद)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन; कर्मधारयः (descriptive epithet)
śilāstone (sacred slab)
śilā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśilā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन
tatrathere
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
sākṣātdirectly, manifestly
sākṣāt:
Sambandha/Qualifier (विशेषणार्थ)
TypeIndeclinable
Rootsākṣāt (अव्यय)
Formअव्यय (indeclinable), प्रकार/साक्षात्कारे (adverb: directly)
agneḥof Agni
agneḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootagni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन
sanātanātfrom the eternal (one)
sanātanāt:
Apādāna (अपादान)
TypeAdjective
Rootsanātana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन; विशेषण (used substantively: 'from the eternal one')