Shloka 123
Śrāddha-kalpa: Amarakantaka–Tīrtha-Māhātmya and Akṣaya Pitṛ-Tarpaṇa
Devanagari script
सिद्धचारणसंकीर्णा देवर्षिगणसेविता / तत्र पुष्करिणी रम्या सुषुम्णा नाम नामतः
Transliteration
siddhacāraṇasaṃkīrṇā devarṣigaṇasevitā / tatra puṣkariṇī ramyā suṣumṇā nāma nāmataḥ
Translation
तेथे सिद्ध-चारणांनी परिपूर्ण व देवर्षिगणांनी सेवित अशी एक रम्य पुष्करिणी आहे; नामतः तिचे नाव ‘सुषुम्णा’ असे प्रसिद्ध आहे.
Word by Word
सिद्ध-चारण-संकीर्णाfilled with Siddhas and Cāraṇas
सिद्ध-चारण-संकीर्णा:
विशेषण (Adjectival modifier)
TypeAdjective
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक) + चारण (प्रातिपदिक) + संकीर्ण (कृदन्त; √कॄ/कीर्?; here adjectival 'mixed/filled')
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; विशेषण (qualifying)
देवर्षि-गण-सेविताserved by groups of divine seers
देवर्षि-गण-सेविता:
विशेषण (Adjectival modifier)
TypeAdjective
Rootदेवर्षि (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक) + सेवित (कृदन्त; √सेव्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त-आधारित विशेषण (served by...)
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative setting)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
पुष्करिणीa lotus-pond
पुष्करिणी:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपुष्करिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
रम्याbeautiful
रम्या:
विशेषण (Adjectival modifier)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
सुषुम्णाSuṣumṇā
सुषुम्णा:
समानााधिकरण/नामधेय (Apposition/Name)
TypeNoun
Rootसुषुम्णा (प्रातिपदिक; proper name)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper noun)
नामby name
नाम:
सम्बन्ध/विशेषणार्थ (Naming particle)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामनिर्देशक (quotative/‘by name’)
नामतःin name / as to its name
नामतः:
अव्यय-विशेषण (Adverbial qualifier)
TypeIndeclinable
Rootनामतः (अव्यय; from नामन् + तस्)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) = ‘as regards name/nominally’