Shloka 43
Pitṛgaṇa-Vibhāga (Classification of the Pitṛs) and the Śrāddha–Soma Nourishment Cycle
Devanagari script
तेन जातेन महाता देवानामसहिष्णवः / स्कन्दिता दानवगणास्तस्मात्स्कन्दः प्रतापवान्
Transliteration
tena jātena mahātā devānāmasahiṣṇavaḥ / skanditā dānavagaṇāstasmātskandaḥ pratāpavān
Translation
त्या महान् देवाच्या जन्माने देवांना न सहनारे दानवगण ढळून पळाले; म्हणून तो प्रतापवान ‘स्कन्द’ म्हणून ओळखला जातो.
Word by Word
तेनby that/thereby
तेन:
Hetu (हेतु) / Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति एकवचन; Instrumental singular
जातेनby (his) being born
जातेन:
Hetu (हेतु)
TypeAdjective
Rootजन् (धातु) → जात (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle, active sense); पुं/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति एकवचन; Instrumental singular
महताgreat
महता:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति एकवचन; Instrumental singular; विशेषण
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति बहुवचन; Genitive plural
असहिष्णवःintolerant (towards)
असहिष्णवः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअ-सहिष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति एकवचन; विशेषण; नञ्-प्रत्यय (negated)
स्कन्दिताःwere made to fall/overthrown
स्कन्दिताः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्कन्द् (धातु) → स्कन्दित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति बहुवचन; कर्मणि प्रयोगे विधेय
दानवगणाःhosts of Dānavas (demons)
दानवगणाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदानव-गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति बहुवचन; Nominative plural
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात् इति अव्ययीभूत-प्रयोग; हेत्वर्थक अव्यय (ablatival adverb: 'therefore/from that')
स्कन्दःSkanda
स्कन्दः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्कन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति एकवचन; Nominative singular
प्रतापवान्mighty, valorous
प्रतापवान्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रतापवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति एकवचन; विशेषण