Shloka 33
Pitṛgaṇa-Vibhāga (Classification of the Pitṛs) and the Śrāddha–Soma Nourishment Cycle
Devanagari script
तं गर्भं धारयामास दह्यमानेन चेतसा / सापि कृच्छ्रेण महता खिद्यमाना महानदी
Transliteration
taṃ garbhaṃ dhārayāmāsa dahyamānena cetasā / sāpi kṛcchreṇa mahatā khidyamānā mahānadī
Translation
दह्यमान मनाने तिने तो गर्भ धारण केला; आणि ती महानदीही मोठ्या क्लेशाने पीडित होऊन व्याकुळ झाली.
Word by Word
तम्that (him/it)
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative, 2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम
गर्भम्embryo/womb-child
गर्भम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
धारयामासshe bore/held
धारयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; धारणं कृतवान्/कृतवती (she bore)
दह्यमानेनby (a mind) being burnt/tormented
दह्यमानेन:
Karana (करण)
TypeVerb
Rootदह् (धातु)
Formशानच्/मान-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कर्मणि/आत्मनेपदीय-प्रयोग (present passive/mediopassive participle), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental, 3rd/तृतीया), एकवचन
चेतसाwith the mind
चेतसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootचेतस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-निपात (particle: also/even)
कृच्छ्रेणwith difficulty
कृच्छ्रेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; साधन/प्रकारवाचक (by hardship)
महताgreat
महता:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifies कृच्छ्रेण)
खिद्यमानाbeing afflicted
खिद्यमाना:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootखिद् (धातु)
Formमान-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कर्मणि/आत्मनेपदीय-प्रयोग (present passive/mediopassive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महानदीthe great river (Gaṅgā)
महानदी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + नदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-समासः