Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 26
Pitṛgaṇa-Vibhāga (Classification of the Pitṛs) and the Śrāddha–Soma Nourishment Cycle
Devanagari script
उमां देवः समुत्सृज्य शुक्रं भूमौ व्यसर्जयत् / ततो रुषितया सद्यः शप्तो ऽग्निरुमया तया
Transliteration
umāṃ devaḥ samutsṛjya śukraṃ bhūmau vyasarjayat / tato ruṣitayā sadyaḥ śapto 'gnirumayā tayā
Translation
देव (शंकर) ने उमेला दूर करून आपले शुक्र भूमीवर टाकले. तेव्हा क्रुद्ध झालेल्या उमेनं तत्क्षणी अग्नीला शाप दिला.
Word by Word
उमाम्Umā
उमाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootउमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
देवःthe god (Śiva)
देवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
समुत्सृज्यhaving let go
समुत्सृज्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-उत्-सृज् (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-प्रत्यय)
Formल्यबन्त अव्ययकृदन्त (Gerund); ‘having released/let go’
शुक्रम्semen
शुक्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
भूमौon the ground
भूमौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
व्यसर्जयत्cast forth, discharged
व्यसर्जयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-सृज् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
ततःthen, thereafter
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; हेतौ/अनन्तरार्थे ‘then/from that’
रुषितयाby the enraged (woman)
रुषितया:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootरुषित (प्रातिपदिक; रुष् धातोः क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; ‘by the enraged (one)’
सद्यःimmediately
सद्यः:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक ‘immediately’
शप्तःcursed
शप्तः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootशप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘cursed’
अग्निःAgni
अग्निः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उमयाby Umā
उमया:
Kartr (कर्ता)
TypeNoun
Rootउमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
तयाby her
तया:
Kartr (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; ‘umayā’ इत्यस्य पुनरुक्त-सर्वनाम