Shloka 112
Pitṛgaṇa-Vibhāga (Classification of the Pitṛs) and the Śrāddha–Soma Nourishment Cycle
Devanagari script
पितॄंस्ते ऽपूजयन्सर्वे नित्यमेव फलार्थिनः / एवमेते महात्मानः श्राद्धे सत्कृत्य पूजिताः
Transliteration
pitṝṃste 'pūjayansarve nityameva phalārthinaḥ / evamete mahātmānaḥ śrāddhe satkṛtya pūjitāḥ
Translation
फलाची इच्छा ठेवून ते सर्व नित्य पितरांची पूजा करीत; अशा रीतीने श्राद्धात ते महात्मे सत्कारपूर्वक पूजिले जातात।
Word by Word
पितॄन्the Pitṛs (manes/ancestors)
पितॄन्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन
तेthey
ते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
अपूजन्worshipped/honoured
अपूजन्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; ‘अ’ आगम (augment)
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
नित्यम्always
नित्यम्:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण अव्ययीभूत (adverbial accusative: always)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय
फलार्थिनःseeking results
फलार्थिनः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootफल + अर्थिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (desiring fruit/result)
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: thus)
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
महात्मानःgreat souls
महात्मानः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारय-समास (great-souled)
श्राद्धेin the śrāddha rite
श्राद्धे:
Adhikarana (अधिकरण/Location-context)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
सत्कृत्यhaving duly honoured
सत्कृत्य:
Purvakala (पूर्वकाल/preceding action)
TypeIndeclinable
Rootसत् + कृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive); धातु: कृ; उपसर्ग/पूर्वपद: सत् (well)
पूजिताः(were) worshipped/honoured
पूजिताः:
Karta (कर्ता/Subject; as predicate adjective)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन