Shloka 100
Pitṛgaṇa-Vibhāga (Classification of the Pitṛs) and the Śrāddha–Soma Nourishment Cycle
Devanagari script
पितॄणामानुपूर्व्येण सर्वेषां द्विजसत्तमाः / तस्मादेतत्स्वधर्मेण देयं श्राद्धं च श्रद्धया
Transliteration
pitṝṇāmānupūrvyeṇa sarveṣāṃ dvijasattamāḥ / tasmādetatsvadharmeṇa deyaṃ śrāddhaṃ ca śraddhayā
Translation
हे श्रेष्ठ द्विजांनो! पितरांच्या क्रमपरंपरेनुसार सर्वांसाठी; म्हणून स्वधर्माप्रमाणे श्रद्धेने श्राद्ध द्यावे।
Word by Word
पितॄणाम्of the ancestors
पितॄणाम्:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन
आनुपूर्व्येणin due order/sequence
आनुपूर्व्येण:
करण (Karaṇa/Instrumental means)
TypeNoun
Rootआनुपूर्व्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; भाववाचक (abstract noun)
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive), बहुवचन
द्विज-सत्तमाःO best of the twice-born
द्विज-सत्तमाः:
सम्बोधन/कर्ता (Address/Vocative sense; syntactically nominative)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘द्विजानां सत्तमाः’ (best among the twice-born)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
सम्बन्ध/हेतु (Logical connector)
TypeIndeclinable
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable), हेत्वर्थक-निपात (particle expressing reason/consequence): ‘therefore/from that’
एतत्this (rite/act)
एतत्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; सर्वनाम
स्व-धर्मेणby/according to one’s own duty
स्व-धर्मेण:
करण (Karaṇa/Instrumental means)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + धर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; कर्मधारय: ‘स्वः धर्मः’ (one’s own duty)
देयम्should be given
देयम्:
विधेय/कर्तव्यता (Predicative obligation)
TypeVerb
Root√दा (धातु) → देय (कृदन्त, भाव्य/gerundive)
Formकृदन्त (gerundive/भाव्य), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय (to be given)
श्राद्धम्Śrāddha offering
श्राद्धम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
श्रद्धयाwith faith
श्रद्धया:
करण (Karaṇa/Instrumental means)
TypeNoun
Rootश्रद्धा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन