Shloka 80
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
इज्याधर्मविनाशार्थं मनुमेत्याभ्ययाजयन् / निरस्यमानं वै धर्मं दृष्ट्वेन्द्रो मनुमाब्रवीत्
Transliteration
ijyādharmavināśārthaṃ manumetyābhyayājayan / nirasyamānaṃ vai dharmaṃ dṛṣṭvendro manumābravīt
Translation
यज्ञधर्माचा नाश करण्यासाठी ते मनूकडे येऊन यजन करवू लागले. धर्म दूर लोटला जातो आहे असे पाहून इंद्राने मनूला सांगितले.
Word by Word
इज्याsacrificial worship
इज्या:
Sambandha (सम्बन्ध/compound-member)
TypeNoun
Rootइज्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासपूर्वपद (worship/sacrifice)
धर्मdharma
धर्म:
Sambandha (सम्बन्ध/compound-member)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासपूर्वपद
विनाशार्थम्for the destruction
विनाशार्थम्:
Prayojana (प्रयोजन/purpose)
TypeNoun
Rootविनाश-अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; चतुर्थी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थे (विनाशस्य अर्थः = for destruction); प्रयोजनार्थक (purpose)
मनुम्Manu
मनुम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
इत्यhaving gone
इत्य:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण/absolutive)
TypeIndeclinable
Rootइ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययीभाव-रूप (gerund/absolutive) from √इ (to go): इत्य/इत्वा = having gone
अभ्ययाजयन्they caused (him) to perform sacrifice / they made (him) officiate
अभ्ययाजयन्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Rootअभि + यज् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; causative sense (याजयति) with अभि- उपसर्ग; परस्मैपद
निरस्यमानम्being cast out
निरस्यमानम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeAdjective
Rootनि + रस् (धातु)
Formवर्तमानकाले कर्मणि कृदन्त (present passive participle), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; √रस्/√अस्? here from निरस्यति (to cast out)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis)
धर्मम्dharma
धर्मम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण/absolutive)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive) from √दृश् (to see)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
मनुम्to Manu
मनुम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद