Shloka 54
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
बहुपुत्रः कुमारश्च विवस्वान्स शुचिव्रतः / प्रचेतसोरिष्टनेमिर्बहुलश्च प्रजापतिः
Transliteration
bahuputraḥ kumāraśca vivasvānsa śucivrataḥ / pracetasoriṣṭanemirbahulaśca prajāpatiḥ
Translation
बहुपुत्र, कुमार, विवस्वान—तो शुचिव्रत होता. तसेच प्रचेतस, अरिष्टनेमि आणि बहुल—हेही प्रजापती होते.
Word by Word
bahuputraḥBahuputra (many-soned)
bahuputraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbahu (प्रातिपदिक) + putra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; karmadhāraya 'having many sons' used as proper name/epithet
kumāraḥKumāra
kumāraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkumāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; proper name
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction (समुच्चयबोधक)
vivasvānVivasvān (Sun)
vivasvān:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvivasvat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; stem vivasvat, nom.sg vivasvān
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; pronoun
śucivrataḥŚucivrata (pure-vowed)
śucivrataḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśuci (प्रातिपदिक) + vrata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; tatpuruṣa 'pure-vowed' used as epithet/name
pracetasoḥof the two Pracetases
pracetasoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpracetas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी (6th/7th), द्विवचन; dual form pracetasoḥ = 'of/in the two Pracetases'
iṣṭanemiḥIṣṭanemi
iṣṭanemiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootiṣṭa (प्रातिपदिक) + nemi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; tatpuruṣa 'whose rim is desired/auspicious' used as name
bahulaḥBahula
bahulaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbahula (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; proper name
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
prajāpatiḥPrajāpati
prajāpatiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprajāpati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; tatpuruṣa prajā + pati = 'lord of creatures'