Shloka 40
Vaivasvata-Manu Sarga and the Re-Manifestation of the Saptarṣis (वैवस्वतसर्गः—सप्तर्षिप्रादुर्भावः)
Devanagari script
अङ्गारेष्वङ्गिरो ऽङ्गानि संहतानि ततोङ्गिराः / संभूतिं तस्य तां दृष्ट्वा वह्निर्ब्रह्माणमब्रवीत्
Transliteration
aṅgāreṣvaṅgiro 'ṅgāni saṃhatāni tatoṅgirāḥ / saṃbhūtiṃ tasya tāṃ dṛṣṭvā vahnirbrahmāṇamabravīt
Translation
अंगारांत अंगिराचे अवयव एकत्र झाले आणि त्यातून अंगिरा प्रकट झाले. ती उत्पत्ती पाहून अग्नीने ब्रह्माला सांगितले।
Word by Word
अङ्गारेषुin the embers
अङ्गारेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootaṅgāra (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन
अङ्गिरेःof Aṅgiras
अङ्गिरेः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootaṅgiras (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; ‘of Aṅgiras’
अङ्गानिlimbs/parts
अङ्गानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootaṅga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
संहतानिcompacted/collected together
संहतानि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam-√han (धातु) + kta (कृत् प्रत्यय)
Formकृदन्त, क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; agrees with अङ्गानि
ततःthen
ततः:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय)
Formअव्यय, क्रम/हेतुवाचक (then/thereupon)
अङ्गिराःAṅgiras
अङ्गिराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootaṅgiras (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; proper name ‘Aṅgiras’
संभूतिम्origin/manifestation
संभूतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsaṃ-bhūti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
तस्यof him/of that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
ताम्that
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; refers to संभूतिम्
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु)
Formकृदन्त, क्त्वा-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund), ‘having seen’
वह्निःAgni (fire)
वह्निः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvahni (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
ब्रह्माणम्Brahmā
ब्रह्माणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; ‘Brahmā’
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√brū (धातु)
Formतिङन्त, लुङ् (Aorist/Imperfect aorist), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन