Brahma Purana — Devasthana Tirtha: Origin, Naming, and the Eighteen Sacred Fords, Shloka 3
Devanagari script
तस्याः पुत्रो महादैत्यो राहुर् नाम महाबलः अमृते तु समुत्पन्ने सैंहिकेये च भेदिते //
Translation
येथे ‘३’ अशी श्लोकसंख्या; मूळ श्लोक नसल्याने पवित्र अर्थानुवाद शक्य नाही।
Word by Word
tasyāḥof her
tasyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी एकवचन (Gen sg)
putraḥson
putraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (Nom sg)
mahā-daityaḥa great demon
mahā-daityaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + daitya (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास: "mahān daityaḥ"; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (Nom sg)
rāhuḥRāhu
rāhuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (Nom sg)
nāmaby name
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formअव्ययप्रयोग (indeclinable usage) "by name" (नाम-शब्दस्य निपातवत् प्रयोग)
mahā-balaḥmighty; of great strength
mahā-balaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + bala (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (Bahuvrihi): "yasya mahad balaṃ saḥ"; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (Nom sg), rāhuḥ इत्यस्य विशेषण
amṛtewhen/while the nectar (amṛta)
amṛte:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootamṛta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन (Loc sg)
tubut; indeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय, विरोध/अन्वयार्थक (particle: but/indeed)
samutpannehaving arisen; produced
samutpanne:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootsam-utpanna (कृदन्त-प्रातिपदिक; √pad/ut+√pad)
Formकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन (Loc sg); सति-सप्तमी with amṛte: "when amṛta had arisen"
saiṃhikeyein/when Saiṃhikeya (Rāhu, son of Siṃhikā)
saiṃhikeye:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsaiṃhikeya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी एकवचन (Loc sg); सति-सप्तमी (locative absolute)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक (conjunction: and)
bheditehaving been split; cut
bhedite:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootbhedita (कृदन्त-प्रातिपदिक; √bhid)
Formकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, सप्तमी एकवचन (Loc sg); सति-सप्तमी with saiṃhikeye: "when (he) was cut/split"
Speaker
Brahmā narrating to Nārada