Previous Verse
Next Verse

Shloka 47

Nārada’s Instructions: Śrāddha, True Dharma, Contentment, Yoga, and Devotion-Centered Renunciation

प्रवृत्तं च निवृत्तं च द्विविधं कर्म वैदिकम् । आवर्तते प्रवृत्तेन निवृत्तेनाश्नुतेऽमृतम् ॥ ४७ ॥

pravṛttaṁ ca nivṛttaṁ ca dvi-vidhaṁ karma vaidikam āvartate pravṛttena nivṛttenāśnute ’mṛtam

वेदांनुसार कर्म दोन प्रकारचे—प्रवृत्ती आणि निवृत्ती। प्रवृत्तीने जीव संसारचक्रात फिरत राहतो, आणि निवृत्तीने तो अमृत—शाश्वत आनंदमय जीवन—प्राप्त करतो.

pravṛttamengaged (in action), active
pravṛttam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpra-vṛtta (प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्यय (past participle) from √vṛt (वृत्) with प्र-; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्म-विशेषण
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
nivṛttamwithdrawn (from action)
nivṛttam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootni-vṛtta (प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्यय from √vṛt with नि-; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
dvi-vidhamtwofold
dvi-vidham:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdvi + vidha (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘twofold’
karmaritual action, karma
karma:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootkarman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
vaidikamVedic
vaidikam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvaidika (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्म-विशेषण
āvartatereturns, revolves
āvartate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-vṛt (वृत् धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
pravṛttenaby (the path of) action
pravṛttena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootpra-vṛtta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन; साधन/हेतु-भाव
nivṛttenaby (the path of) renunciation
nivṛttena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootni-vṛtta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
aśnuteattains, enjoys
aśnute:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootaś (अश् धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
amṛtamimmortality, nectar
amṛtam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootamṛta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

As confirmed in Bhagavad-gītā (16.7) , pravṛttiṁ ca nivṛttiṁ ca janā na vidur āsurāḥ: the asuras, nondevotees, cannot distinguish between pravṛtti and nivṛtti. Whatever they like they do. Such persons think themselves independent of the strong material nature, and therefore they are irresponsible and do not care to act piously. Indeed, they do not distinguish between pious and impious activity. Bhakti, of course, does not depend on pious or impious activity. As stated in Śrīmad-Bhāgavatam (1.2.6) :

P
Prahlāda Mahārāja

FAQs

It explains that Vedic duties are of two types: pravṛtti (worldly engagement), which leads to repeated material cycles, and nivṛtti (renunciation), which leads toward immortality—liberation from saṁsāra.

In his instructions on proper human conduct (Canto 7, Chapter 15), Prahlāda clarifies the Vedic framework of action—showing how worldly pursuit binds one to repeated birth and death, while renunciation leads toward liberation.

Reduce actions driven purely by sense gratification, cultivate detachment, and align daily duties with spiritual goals—so work becomes purifying rather than binding.