Previous Verse
Next Verse

Srimad Bhagavatam — Ashtama Skandha, Shloka 5

Bali Mahārāja’s Empowerment and Conquest of Indra’s City

Prelude to Vāmana’s Petition

ततो रथ: काञ्चनपट्टनद्धो हयाश्च हर्यश्वतुरङ्गवर्णा: । ध्वजश्च सिंहेन विराजमानो हुताशनादास हविर्भिरिष्टात् ॥ ५ ॥

tato rathaḥ kāñcana-paṭṭa-naddho hayāś ca haryaśva-turaṅga-varṇāḥ dhvajaś ca siṁhena virājamāno hutāśanād āsa havirbhir iṣṭāt

मग यज्ञाग्नीत तूपाची आहुती दिल्यावर अग्नीतून सोन्या व रेशमी पट्ट्यांनी मढवलेला दिव्य रथ प्रकट झाला. इंद्राच्या हर्यश्वांसारखे पिवळे घोडे आणि सिंहचिन्ह असलेला ध्वजही प्रकट झाला।

tataḥthen/thereupon
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
FormAvyaya (अव्यय), adverb (क्रियाविशेषण) of sequence/time
rathaḥchariot
rathaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootratha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा) Singular (एकवचन)
kāñcana-paṭṭa-naddhaḥbound/fastened with a golden strap
kāñcana-paṭṭa-naddhaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkāñcana (प्रातिपदिक) + paṭṭa (प्रातिपदिक) + √nah (नह्/नध् धातु) → naddha (कृदन्त, क्त)
FormPast passive participle (क्त-कृदन्त) used adjectivally; Masculine (पुं), Nominative (प्रथमा) Singular; compound: kāñcana-paṭṭena naddhaḥ (तृतीया-तत्पुरुष)
hayāḥhorses
hayāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothaya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा) Plural (बहुवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), conjunction (समुच्चयबोधक)
haryaśva-turaṅga-varṇāḥhaving the color of Hari’s horses / greenish-horse colored
haryaśva-turaṅga-varṇāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootharyaśva (प्रातिपदिक) + turaṅga (प्रातिपदिक) + varṇa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुं), Nominative (प्रथमा) Plural; compound: haryaśvānāṃ turaṅgāṇāṃ varṇāḥ (षष्ठी-तत्पुरुष) used as adjective of hayāḥ
dhvajaḥbanner/flag
dhvajaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdhvaja (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा) Singular
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), conjunction (समुच्चयबोधक)
siṁhenawith a lion (emblem)
siṁhena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootsiṁha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुं), Instrumental (तृतीया) Singular
virājamānaḥshining/appearing splendid
virājamānaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi-√rāj (राज् धातु) → virājamāna (कृदन्त, शतृ)
FormPresent active participle (शतृ-कृदन्त); Masculine (पुं), Nominative (प्रथमा) Singular; agreeing with dhvajaḥ
hutāśanātfrom the fire (Agni)
hutāśanāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Roothutāśana (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुं), Ablative (पञ्चमी) Singular
āsawas/appeared
āsa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√as (अस् धातु)
FormLuṅ (लुङ्, aorist), 3rd person (प्रथमपुरुष) Singular (एकवचन); finite verb
havirbhiswith oblations
havirbhis:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roothavis (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Instrumental (तृतीया) Plural (बहुवचन)
iṣṭātfrom/through sacrifice; by offerings duly made
iṣṭāt:
Hetu (हेतु)
TypeAdjective
Root√yaj (यज् धातु) → iṣṭa (कृदन्त, क्त)
FormPast passive participle (क्त-कृदन्त) used adverbially; Ablative (पञ्चमी) Singular Neuter/indeclinable-like usage in sense ‘as a result of sacrifice’; (iṣṭāt = ‘from/through having been sacrificed’)
A
Agni (Hutāśana)

FAQs

This verse describes sacred offerings (havis) in a properly performed sacrifice producing tangible divine aids—like a chariot, horses, and a lion-marked flag—manifesting from Agni, showing yajña as a channel for divine arrangement when aligned with dharma.

He is narrating to Mahārāja Parīkṣit how the devas were equipped for their mission; the details emphasize that their strength and resources came through divine sanction and sacrificial order, not merely material power.

Offer your work and resources in a spirit of service—regular prayer, charity, and disciplined duty—so that actions become ‘offerings’; this cultivates humility and invites clarity and support for righteous goals.