Srimad Bhagavatam — Ashtama Skandha, Shloka 24
Deva–Asura Battle after the Nectar; Bali’s Illusions and Hari’s Intervention
तस्यासन्सर्वतो यानैर्यूथानां पतयोऽसुरा: । नमुचि: शम्बरो बाणो विप्रचित्तिरयोमुख: ॥ १९ ॥ द्विमूर्धा कालनाभोऽथ प्रहेतिर्हेतिरिल्वल: । शकुनिर्भूतसन्तापो वज्रदंष्ट्रो विरोचन: ॥ २० ॥ हयग्रीव: शङ्कुशिरा: कपिलो मेघदुन्दुभि: । तारकश्चक्रदृक् शुम्भो निशुम्भो जम्भ उत्कल: ॥ २१ ॥ अरिष्टोऽरिष्टनेमिश्च मयश्च त्रिपुराधिप: । अन्ये पौलोमकालेया निवातकवचादय: ॥ २२ ॥ अलब्धभागा: सोमस्य केवलं क्लेशभागिन: । सर्व एते रणमुखे बहुशो निर्जितामरा: ॥ २३ ॥ सिंहनादान्विमुञ्चन्त: शङ्खान्दध्मुर्महारवान् । दृष्ट्वा सपत्नानुत्सिक्तान्बलभित् कुपितो भृशम् ॥ २४ ॥
tasyāsan sarvato yānair yūthānāṁ patayo ’surāḥ namuciḥ śambaro bāṇo vipracittir ayomukhaḥ
महाराज बलि याच्या सभोवती सर्व बाजूंनी आपल्या-आपल्या रथांवर बसलेले असुरांचे सेनापती व नायक होते—नमुचि, शंबर, बाण, विप्रचित्ती, अयोमुख, द्विमूर्धा, कालनाभ, प्रहेती, हेती, इल्वल, शकुनी, भूतसंताप, वज्रदंष्ट्र, विरोचन, हयग्रीव, शंकुशिरा, कपिल, मेघदुंदुभी, तारक, चक्रदृक, शुंभ, निशुंभ, जंभ, उत्कल, अरिष्ट, अरिष्टनेमी, त्रिपुराधिप मय, पौलोमपुत्र, कालेय व निवातकवच इत्यादी। अमृताचा वाटा न मिळाल्याने ते फक्त मंथनाच्या कष्टांचे भागीदार झाले होते; तरी रणांगणी त्यांनी देवांना अनेकदा जिंकले होते. सैन्याला उत्तेजन देण्यासाठी ते सिंहनाद करीत आणि प्रचंड आवाजात शंख फुंकत. या उन्मत्त शत्रूंना पाहून बलभिद् इंद्र अत्यंत क्रोधित झाले।
FAQs
This verse highlights how the enemies’ pride and intoxication (utsikta) becomes a visible cause of escalation—provoking Indra’s intense anger and intensifying the conflict.
Indra saw his rival opponents acting arrogantly and triumphantly; their pride signaled aggression and disrespect, which stirred Indra’s wrath as the battle atmosphere surged.
Unchecked pride—whether in arguments, competition, or leadership—quickly triggers anger and hostility; cultivating humility and self-restraint prevents unnecessary escalation.