Previous Verse
Next Verse

Srimad Bhagavatam — Ashtama Skandha, Shloka 19

Deva–Asura Battle after the Nectar; Bali’s Illusions and Hari’s Intervention

तस्यासन्सर्वतो यानैर्यूथानां पतयोऽसुरा: । नमुचि: शम्बरो बाणो विप्रचित्तिरयोमुख: ॥ १९ ॥ द्विमूर्धा कालनाभोऽथ प्रहेतिर्हेतिरिल्वल: । शकुनिर्भूतसन्तापो वज्रदंष्ट्रो विरोचन: ॥ २० ॥ हयग्रीव: शङ्कुशिरा: कपिलो मेघदुन्दुभि: । तारकश्चक्रद‍ृक् शुम्भो निशुम्भो जम्भ उत्कल: ॥ २१ ॥ अरिष्टोऽरिष्टनेमिश्च मयश्च त्रिपुराधिप: । अन्ये पौलोमकालेया निवातकवचादय: ॥ २२ ॥ अलब्धभागा: सोमस्य केवलं क्लेशभागिन: । सर्व एते रणमुखे बहुशो निर्जितामरा: ॥ २३ ॥ सिंहनादान्विमुञ्चन्त: शङ्खान्दध्मुर्महारवान् । द‍ृष्ट्वा सपत्नानुत्सिक्तान्बलभित् कुपितो भृशम् ॥ २४ ॥

tasyāsan sarvato yānair yūthānāṁ patayo ’surāḥ namuciḥ śambaro bāṇo vipracittir ayomukhaḥ

महाराज बलीच्या सभोवार रथांवर आरूढ झालेले असुरांचे सेनापती होते. त्यांत नमुची, शंबर, बाण, विप्रचित्ती आणि अयोमुख हे प्रमुख होते.

तस्यof him/that (of that one)
तस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन (Singular), पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-रूप (pronoun form)
आसन्were
आसन्:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural)
सर्वतःon all sides, everywhere
सर्वतः:
अधिकरण (Adverbial locus/देश)
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Indeclinable), क्रियाविशेषण (Adverb)
यानैःby vehicles, with conveyances
यानैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), बहुवचन (Plural)
यूथानाम्of the troops/hosts
यूथानाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयूथ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन (Plural)
पतयःleaders, lords
पतयः:
कर्ता (Subject/Kartā)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), बहुवचन (Plural)
असुराःdemons (Asuras)
असुराः:
कर्ता (Subject/Kartā)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), बहुवचन (Plural)
नमुचिःNamuci
नमुचिः:
कर्ता (Appositional subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनमुचि (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
शम्बरःŚambara
शम्बरः:
कर्ता (Apposition)
TypeNoun
Rootशम्बर (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
बाणःBāṇa
बाणः:
कर्ता (Apposition)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विप्रचित्तिःVipracitti
विप्रचित्तिः:
कर्ता (Apposition)
TypeNoun
Rootविप्रचित्ति (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine; i-stem proper name), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अयोमुखःAyomukha (iron-faced)
अयोमुखः:
कर्ता (Apposition)
TypeNoun
Rootअयस् (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘अयः-मुख’ = iron-faced), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन