Atharva Veda 6.122.4: Kanda 6, Anuvaka 13, Sukta 122, Mantra 4

Sukta 122

Sanskrit (Devanagari)

य॒ज्ञं यन्तं॒ मन॑सा बृ॒हन्त॑म॒न्वारो॑हामि॒ तप॑सा॒ सयो॑निः । उप॑हूता अग्ने ज॒रसः॑ प॒रस्ता॑त् तृ॒तीये॒ नाके॑ सध॒मादं॑ मदेम

Sanskrit recitationAtharva Veda 6.122.4

IAST Transliteration

yajñáṃ yántaṃ mánasā bṛhántam anvāróhāmi tápasā sáyoníḥ | úpa-hūtā agne járasaḥ parástāt tṛtī́ye nā́ke sadhámādaṃ madema

English Translation (Griffith/Whitney)

The sacrifice, moving on—great in mind—thereon I mount, with ardor, of one origin. Invited, O Agni, beyond old age, in the third heaven may we rejoice in the common feast.

Translation

मनाने महान, पुढे सरकणाऱ्या यज्ञावर मी आरोहण करतो—तपस्सह, एकाच योनि (एकाच मूल) असलेला. हे अग्ने, आहूत झालो आम्ही, जरा (वार्धक्य) यांच्या पलीकडे—तिसऱ्या स्वर्गात सधमाद (समवेत भोज) मध्ये आम्ही आनंद मानू.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यज्ञम्: sacrifice, yajña (as object)
• यज्ञम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• यन्तम्: going, proceeding
• यन्तम्: विशेषण (यज्ञम्) / कर्म-विशेषण
• Type: Adjective (participle)
• Root: या (धातु) → यत्/यन्त् (वर्तमान कृदन्त-शतृ)

• मनसा: with the mind
• मनसा: करण
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)

• बृहन्तम्: great, lofty
• बृहन्तम्: विशेषण (यज्ञम्)
• Type: Adjective
• Root: बृहन्त् (प्रातिपदिक)

• अनु: after, along, following
• अनु: क्रियाविशेषण (अन्वारोहामि इत्यत्र)
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• आरोहामि: I mount, I ascend
• आरोहामि: क्रिया (कर्तृ-सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: आ√रुह् (धातु) (आ-उपसर्ग)

• तपसा: with austerity/heat (tapas)
• तपसा: करण
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)

• सयोनिः: having the same womb/origin; of one source
• सयोनिः: कर्ता (आरोहामि-कर्तृपद-विशेषण)
• Type: Adjective/Noun
• Root: स-योनि (प्रातिपदिक; स + योनि)

• उपहूताः: invoked, called near
• उपहूताः: कर्ता (मदेम इत्यस्य)
• Type: Adjective (participle)
• Root: उप√ह्वा/हू (धातु) → उपहूत (भूतकृदन्त-क्त)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• जरसः: of old age, of decay
• जरसः: सम्बन्ध (परस्तात् इत्यस्य; ‘from/than old age’ भावः)
• Type: Noun
• Root: जरस् (प्रातिपदिक)

• परस्तात्: beyond, farther than
• परस्तात्: अपादान/दिशा-निर्देश (जरसः परस्तात् = beyond old age)
• Type: Indeclinable
• Root: परस्तात् (अव्यय)

• तृतीये: in the third
• तृतीये: अधिकरण
• Type: Adjective
• Root: तृतीय (क्रमवाचक-प्रातिपदिक)

• नाके: in the heaven/firmament
• नाके: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: नाक (प्रातिपदिक)

• सधमादम्: common feast; fellowship-drinking/banquet
• सधमादम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सधमाद (प्रातिपदिक)

• मदेम: may we rejoice/be exhilarated
• मदेम: क्रिया (कर्तृ-सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: मद् (धातु)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (not specified in input)

Devata: Agni; Yajña as personified vehicle; Nāka (heaven)

Chandas: Triṣṭubh-like (requires full hymn scansion)

Mantra Rasa

Primary: adbhuta

Secondary: shanta