Sukta 29
Rishi: Atharvanic tradition; hymn-level attribution varies by anukramaṇī.
Devata: Mitra–Varuṇa
Chandas: Likely Triṣṭubh (requires full metrical verification).
मित्र–वरुणांना उद्देशून रचलेले हे सात ऋचांचे सूक्त नैतिक–विधीपर “बंधनमुक्ती” म्हणून कार्य करते. फसवणूक, आरोप/निंदा किंवा सत्यभंग यांनंतर येणाऱ्या संकुचित अवस्थेसह अंहस्—पाप, क्लेश, संकट—यांतून मुक्तीची याचना करते. देवतांना ऋताचे रक्षक व सत्यनिष्ठांचे सहकारी म्हणून स्तुतून, त्यांनी पूर्वी प्रसिद्ध व्यक्तींना दिलेल्या उद्धारांची आठवण करून, तोच संरक्षणाधिकार जप करणाऱ्यावरही लागू व्हावा अशी विनंती करते. “अंहसातून आम्हाला सोडा” ही ध्रुवपदासारखी प्रार्थना या सूक्ताला पापमोचन (पापममोचन) तसेच सामाजिक–कायदेशीर संघर्षात रक्षण (रक्षा) अशी दुहेरी भूमिका देते.
Mantras
Mantra 1
पापमोचनम् । म॒न्वे वां॑ मित्रावरुणावृतावृधौ॒ सचे॑तसौ॒ द्रुह्व॑णो॒ यौ नु॒देथे॑ । प्र स॒त्यावा॑न॒मव॑थो॒ भरे॑षु॒ तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
हे मित्र-वरुणा! ऋताचे संवर्धक, एकचित्त, द्रोहीला दूर हाकलणारे—मी तुम्हाला तसेच मानतो. संघर्षांत तुम्ही सत्यवानाचे रक्षण करता; आम्हाला अंहस् (क्लेश) आणि पापापासून मुक्त करा.
Mantra 2
सचे॑तसौ॒ द्रुह्व॑णो॒ यौ नु॒देथे॒ प्र स॒त्यावा॑न॒मव॑थो॒ भरे॑षु । यौ गच्छ॑थो नृ॒चक्ष॑सौ ब॒भ्रुणा॑ सु॒तं तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
तुम्ही दोघे एकचित्त आहात, द्रोहीला दूर हाकलणारे; संघर्षांत सत्यवानाला साहाय्य करणारे. बभ्रुसह नृचक्षस् (मनुष्यांचे निरीक्षक) होऊन पिळलेल्या सोमरसाकडे (सुत) जाणारे—आम्हाला अंहस् (क्लेश) आणि पापापासून मुक्त करा.
Mantra 3
यावङ्गि॑रस॒मव॑थो॒ याव॒गस्तिं॒ मित्रा॑वरुणा ज॒मद॑ग्नि॒मत्रिम्। यौ क॒श्यप॒मव॑थो॒ यौ वसि॑ष्ठं॒ तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
हे मित्र-वरुणा! तुम्ही अङ्गिरसाला साहाय्य केले, तुम्ही अगस्त्याला साहाय्य केले; हे जमदग्नि, हे अत्रि! तुम्ही कश्यपाला साहाय्य केले, तुम्ही वसिष्ठाला साहाय्य केले—तसेच आम्हांला अंहस् (पाप/दोष) व क्लेश यांपासून मुक्त करा.
Mantra 4
यौ श्या॒वाश्व॒मव॑थो वाध्र्य॒श्वं मित्रा॑वरुणा पुरुमी॒ढमत्रिम्। यौ वि॑म॒दमव॑थः स॒प्तव॑ध्रिं॒ तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
हे मित्र-वरुणा! तुम्ही श्यावाश्वाला साहाय्य केले, वाध्र्यश्वाला साहाय्य केले; हे पुरुमीढ, हे अत्रि! तुम्ही विमदाला साहाय्य केले, सप्तवध्रिला साहाय्य केले—तसेच आम्हांला अंहस् (पाप/दोष) व क्लेश यांपासून मुक्त करा.
Mantra 5
यो भ॒रद्वा॑जमव॑थो॒ यौ ग॒विष्ठि॑रं वि॒श्वामि॑त्रं वरुण मित्र॒ कुत्स॑म्। यौ क॒क्षीव॑न्त॒मव॑थः प्रोत कण्वं॒ तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
हे वरुणा, हे मित्रा—भरद्वाजाचे रक्षण करणारे तुम्ही दोघे; गविष्ठिर, विश्वामित्र व कुत्स यांना सहाय्य करणारे तुम्ही दोघे; कक्षीवन्त, प्रोत व कण्व यांना आधार देणारे तुम्ही दोघे—आम्हाला अंहस् (संकट व पाप) यातून मुक्त करा.
Mantra 6
यौ मेधा॑तिथि॒मव॑थो॒ यौ त्रि॒शोकं॒ मित्रा॑वरुणावु॒शनां॑ का॒व्यं यौ। यौ गोत॑म॒मव॑थः प्रोत मुद्ग॑लं तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
हे मित्र-वरुणा—मेधातिथीचे रक्षण करणारे तुम्ही दोघे; त्रिशोकाला सहाय्य करणारे तुम्ही दोघे; उशना काव्याला आधार देणारे तुम्ही दोघे; गोतम, प्रोत व मुद्गल यांना सहाय्य करणारे तुम्ही दोघे—आम्हाला अंहस् (संकट व पाप) यातून मुक्त करा.
Mantra 7
ययो॒ रथः॑ स॒त्यव॑र्त्म॒र्जुर॑श्मिर्मिथु॒या चर॑न्तमभि॒याति॑ दू॒षय॑न्। स्तौमि॑ मि॒त्रावरु॑णौ नाथि॒तो जो॑हवीमि॒ तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
ज्याचा रथ सत्यमार्गावर धावतो, ज्याच्या लगाम सरळ आहेत, तो मिथ्या चालणाऱ्यावर झडप घालतो, दूषकाला दंडित करतो. मी मित्र-वरुणांची स्तुती करतो; संकटात त्यांना हाक मारतो—ते आम्हाला अंहस (कष्ट) व पापापासून मुक्त करो.
Frequently Asked Questions
Aṃhas is a broad word for sin and the distress or constriction that follows it—misfortune, anxiety, or harm arising from wrongdoing, deceit, or hostile accusation.
Together they govern truth and covenant: Mitra stabilizes agreements and social trust, while Varuṇa enforces ṛta and can bind or release moral fault. Their joint power suits situations involving oaths, disputes, and purification.
No. The hymn is primarily a truth-and-release invocation. A simple practice uses clean water and sincere satya-saṅkalpa; optional offerings or a symbolic cord can reinforce the ‘unbinding’ intention.
Ask anything about Sukta 29 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.