Sukta 25
Rishi: Atharvanic tradition (anukramaṇī-dependent)
Devata: Vāyu and Savitar (dual)
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify by syllable count in pada resolution)
हे सात ऋचांचे सूक्त पापमोचन (पाप व क्लेशातून मुक्ती) करणारा मंत्रप्रयोग आहे. यात वायू (शुद्ध करणारा, प्राणश्वास) आणि सविता (प्रेरक, बंध सैल करणारा) या युगलशक्तींना आवाहन करून जप करणाऱ्याला ‘अंहस्’—नैतिक दोष, दडपण आणणारे दुर्दैव आणि त्याचे दैत्यात्मक अवशेष—यांतून सोडवावे अशी विनंती केली आहे. प्रायश्चित्तासोबत अपोत्प्रेरक/अपायनिवारक सामर्थ्य जोडलेले असून दुष्कृत्ये, राक्षस आणि शिमिदा शक्ती दूर हाकलल्या जातात; तसेच ‘श्रेष्ठ आशीर्वाद’ विधीस्थानी दृढपणे स्थिर राहावेत असे स्थापिले जाते.
Mantras
Mantra 1
पापमोचनम्। वा॒योः स॑वि॒तुर्वि॒दथा॑नि मन्महे॒ यावा॑त्म॒न्वद् वि॒शथो॒ यौ च॒ रक्ष॑थः । यौ विश्व॑स्य परि॒भू ब॑भू॒वथु॒स्तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
पापमोचनासाठी: वायू व सवितृ यांच्या विधानांचे आम्ही मनन करतो—हे द्वय, जे प्राणबलाने अंतःप्रवेश करता आणि रक्षणही करता; जे सर्व विश्वाचे परिभू (परिव्यापक स्वामी) झाले आहात—तुम्ही आम्हांला अंहस (दुःख-कलुष) यातून मुक्त करा.
Mantra 2
ययोः॒ संख्या॑ता॒ वरि॑मा॒ पार्थि॑वानि॒ याभ्यां॒ रजो॑ युपि॒तम॒न्तरि॑क्षे । ययोः॑ प्रा॒यं नान्वा॑न॒शे कश्च॒न तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
ज्यांच्या द्वारे पार्थिव विस्तार मोजले गेले; ज्यांच्या द्वारे अंतरिक्षातील रज (आकाश-प्रदेश) जणू आधार देऊन स्थिर केले गेले; ज्यांच्यापर्यंत कोणताही आघात/आक्रमण पोहोचत नाही—तुम्ही दोघे आम्हांला अंहस (दुःख-कलुष) यातून मुक्त करा.
Mantra 3
तव॑ व्र॒ते नि वि॑शन्ते॒ जना॑स॒स्त्वय्युदि॑ते॒ प्रेर॑ते चित्रभानो । यु॒वं वा॑यो सवि॒ता च॒ भुव॑नानि रक्षथ॒स्तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
तुझ्या व्रतात/नियमात लोक प्रवेश करतात; हे चित्रभानू, तू उदयाला आला की ते कर्मासाठी प्रेरित होतात. हे वायू आणि सविता—तुम्ही दोघे भुवनांचे रक्षण करता; आम्हाला अंहस (संकट/दुःख) यातून मुक्त करा.
Mantra 4
अपे॒तो वा॑यो सवि॒ता च॑ दुष्कृ॒तमप॒ रक्षां॑सि॒ शिमि॑दां च सेधतम्। सं ह्यू॒३र्जया॑ सृ॒जथः॒ सं बले॑न॒ तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
हे वायू आणि सविता, दुष्कृत (कुकर्मजन्य) अनिष्ट दूर हाकलून द्या; राक्षसांना व शिमिदा-गणाला दूर करून रोखा. कारण तुम्ही ऊर्जेने पूर्ण, बळाने पूर्ण असे प्रवाह घडवता—आम्हाला अंहस (संकट/दुःख) यातून मुक्त करा.
Mantra 5
र॒यिं मे॒ पोषं॑ सवि॒तोत वा॒युस्त॒नू दक्ष॒मा सु॑वतां सु॒शेव॑म्। अ॒य॒क्ष्मता॑तिं॒ मह॑ इ॒ह ध॑त्तं॒ तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
माझ्यासाठी धन व पोषण सविता—आणि वायूही—प्रेरित करो; ते देहाला कल्याणकारी बल व दक्षता प्रदान करो. येथे आम्हांला यक्ष्मा (क्षयरोग) या क्षीणता-व्याधीपासून महान् मुक्ती धरा; आणि आम्हांला अंहस् (संकट/क्लेश) यातून सोडवा.
Mantra 6
प्र सु॑म॒तिं स॑वितर्वाय ऊ॒तये॒ मह॑स्वन्तं मत्स॒रं मा॑दयाथः । अ॒र्वाग् वा॒मस्य॑ प्र॒वतो॒ नि य॑च्छतं॒ तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
हे सवितर व वायू, आमच्या सहाय्यासाठी उत्तम सुमती पुढे प्रवर्तित करा—महिमायुक्त; आणि उत्साह (मत्सर) आनंदाने उफाळू द्या. तुमच्या वरदानाच्या प्रवाही मार्गातून ते आमच्याकडे खाली आणा, घट्ट धरून ठेवा; आणि आम्हांला अंहस् (संकट/क्लेश) यातून मुक्त करा.
Mantra 7
उप॒ श्रेष्ठा॑ न आ॒शिषो॑ दे॒वयो॒र्धाम॑न्नस्थिरन्। स्तौमि॑ दे॒वं स॑वि॒तारं॑ च वा॒युं तौ नो॑ मुञ्चत॒मंह॑सः
दोन्ही देवांच्या धामात श्रेष्ठ आशीर्वाद आमच्या जवळ येऊन स्थिर झाले आहेत. मी देव सविता आणि वायू यांची स्तुती करतो; त्यांनी आम्हांला अंहस् (संकट/क्लेश) यातून सोडवावे.
Frequently Asked Questions
In Atharvavedic usage, aṃhas is distress that can include moral fault, oppressive misfortune, and the binding consequences of wrong action—something that must be ‘loosened’ and removed.
Vāyu purifies through pervading breath/wind and guards life-force, while Savitar impels and unbinds; together they both cleanse and ‘release,’ and they also drive away hostile spirits named in the hymn.
The hymn works primarily through recitation and intention; traditionally, clean water for sprinkling (prokṣaṇa) is the simplest support for purification, with kuśa as an optional aid.
Ask anything about Sukta 25 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.