Mantra 1

Sukta 61

Sanskrit (Devanagari)

तं ते मदं गृणीमसि वृषणं पृत्सु सासहिम्। उ लोककृत्नुमद्रिवो हरिश्रियम्

IAST Transliteration

táṃ te mádaṃ gṛṇīmasi vṛ́ṣaṇaṃ pṛtsú sāsahím | u lokakṛ́tnum adrivo hariśríyam ||

English Translation (Griffith/Whitney)

That rapture of thine we celebrate—the Bull, the battle-overcomer; yea, the world-filling one, O Stone-wielder, splendid with the glory of the tawny steeds.

Translation

तुझ्या त्या ‘मद’ (उत्साह-आनंद)ाचे आम्ही गान करतो—हे वृषभा, युद्धांत जय मिळविणाऱ्या; हे अद्रिवो (वज्र/शिला-धारी), जग भरून टाकणाऱ्या, हरि अश्वांच्या श्रीने तेजस्वी.

Word by Word

• तम्: him/that (one)
• तम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: of you/your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मदम्: intoxication, exhilaration, rapture
• मदम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मद (प्रातिपदिक)

• गृणीमसि: we praise/sing
• गृणीमसि: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गॄ/गृ (धातु) ‘स्तुतौ’

• वृषणम्: the bull-like one, the mighty
• वृषणम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• पृत्सु: in battles/contests
• पृत्सु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: पृत्/पृत्स् (प्रातिपदिक) ‘युद्ध/संघर्ष’

• सासहिम्: the overpowering/conquering one
• सासहिम्: कर्म
• Type: Adjective (epithet)
• Root: सासहि (प्रातिपदिक; सह्-धातोः ‘जये/अभिभवे’ से) अथवा कृत्-रूप ‘सासह्’

• उ: indeed, verily
• उ: (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: उ (निपात)

• लोककृत्नुम्: world-encompassing, filling the worlds
• लोककृत्नुम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: लोककृत्नु (समास-प्रातिपदिक: लोक + कृत्नु)

• अद्रिवः: O wielder of the stone/bolt (Indra)
• अद्रिवः: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: अद्रिवस् (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम् ‘अद्रि=वज्र/पर्वत’ + वस्)

• हरिश्रियम्: the splendor/glory of the tawny steeds; splendid with Hari(s)
• हरिश्रियम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: हरिश्रि (समास-प्रातिपदिक: हरि + श्रि)

Attribution

Rishi: RV-derived; traditional r̥ṣi attribution follows the Rigvedic source.

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh/Jagatī-type diction is common in such RV verses; AV transmission may not preserve full metrical diagnostics—treat as RV meter (likely Triṣṭubh) pending pad-count verification.

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From celebratory exhilaration to assured conquest and expansive radiance.","listener_experience":"Energized, emboldened, feeling ‘bigger than the problem.’","intensity":8}