Mantra 2

Sukta 47

Sanskrit (Devanagari)

इन्द्रः स दामने कृत ओजिष्ठः स मदे हितः । द्युम्नी श्लोकी स सोम्यः

IAST Transliteration

índraḥ sá dā́mane kṛtá ójiṣṭhaḥ sá máde hitáḥ | dyumnī́ ślóki sá sómyaḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Indra—he, in his proper seat established—most puissant; he, in the rapture, set for deed: radiant in glory, famed in laud, he is the Soma-gracious.

Translation

इंद्र—तो आपल्या योग्य धाम/आसनात प्रतिष्ठित—अत्यंत पराक्रमी आहे; मद (उत्साह) अवस्थेत तो कर्मासाठी नियुक्त आहे. द्युम्न (तेज-यश) यांनी तो दीप्त, स्तुतीत प्रसिद्ध, आणि सोमाचा अनुग्राही आहे.

Word by Word

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• सः: he (that one)
• सः: कर्तृ (इन्द्रस्य पुनरुक्त-निर्देशः)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दामने: for the house/home; for the dwelling
• दामने: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: दामन् (प्रातिपदिक)

• कृतः: made; established; appointed
• कृतः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)

• ओजिष्ठः: most powerful
• ओजिष्ठः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: ओजस् (प्रातिपदिक) → ओजिष्ठ (तमत्/इष्ठ-प्रत्यय, अतिशय)

• सः: he
• सः: कर्तृ (इन्द्रस्य पुनरुक्त-निर्देशः)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मदे: in exhilaration; in intoxication (rapture)
• मदे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: मद (प्रातिपदिक)

• हितः: placed; set; stationed
• हितः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: धा (धातु) → हित (कृदन्त, क्त-प्रत्यय; ‘निहित/स्थापित’ अर्थे)

• द्यु्म्नी: glorious; radiant
• द्यु्म्नी: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: द्यु्म्न (प्रातिपदिक)

• श्लोकी: praiseworthy; famed in hymns
• श्लोकी: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: श्लोकिन्/श्लोकिन् (प्रातिपदिक; ‘श्लोक-युक्त’)

• सः: he
• सः: कर्तृ (इन्द्रस्य पुनरुक्त-निर्देशः)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सोम्यः: Soma-like; pertaining to Soma; gracious
• सोम्यः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सोम्य (प्रातिपदिक; सोम-सम्बन्धी)

Attribution

Rishi: Traditionally Indra-stuti material in AV 20 is RV-derived; r̥ṣi aligns with the RV source-hymn (Anukramaṇī attribution varies).

Devata: Indra

Chandas: Anuṣṭubh (as transmitted in AV 20 stotra collections; metrical fit is close to RV anuṣṭubh style)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From seated stability to radiant, deed-ready empowerment.","listener_experience":"Grounded confidence—strength that feels centered rather than agitated.","intensity":6}