Sukta 3
Rishi: Traditionally connected with Pitṛ/Śrāddha liturgy in AV 12.3 (Ancestral complex; specific r̥ṣi attributions vary by anukramaṇī tradition).
Devata: Yama with the Pitṛs (ancestral collective).
Chandas: Triṣṭubh/Jagatī-like cadence (AV 12.3 shows mixed meters; this verse is not strict anuṣṭubh).
AV 12.3 हा श्राद्ध–पितृयज्ञाचा स्तोत्र-संकुल आहे. तो पितरांना त्यांच्या योग्य दिशेत/भागात विधिपूर्वक आसन देतो, अर्पण-स्थळ स्थापन करतो, आणि यमाची संमती मागतो—जेणेकरून शिजवलेले हविर्भाग संकटाचे कारण न ठरता रक्षण (शर्मन्) देणारा मार्ग बनेल. दिशा, पात्रे, दर्भासन आणि रक्षक शक्ती यांची मांडणी करून हा विधीभोवती संरक्षण-वर्तुळ उभे केले जाते; शोक व मर्त्यत्व यांना सुव्यवस्थित सातत्यात रूपांतरित करून—जिवंतांस दीर्घायुष्य आणि पितरांस तृप्ती प्राप्त करून दिली जाते.
Mantras
Mantra 1
स्वर्गैदनः। १३, १७ स्वराडार्षी पङ्क्तिः, ३४ विराड् गर्भा, ३९ अनुष्टुब्गर्भा, ४४ परा बृहती, पुमा॑न् पुं॒सोऽधि॑ तिष्ठ॒ चर्मे॑हि॒ तत्र॑ ह्वयस्व यत॒मा प्रि॒या ते । याव॑न्ता॒वग्रे॑ प्रथ॒मं स॑मे॒यथु॒स्तद् वां॒ वयो॑ यम॒राज्ये॑ समा॒नम्
हे पुरुषा! चर्म (कातडी) वर त्या पुरुषाच्या वर उभा राहा; इथे ये—तिथेच तुला प्रिय असलेल्या तिला, जी कोणतीही तुझी प्रिया असेल तिला, हाक मार. जसे आरंभी प्रथम तुम्ही दोघे एकत्र आला होतात, तसे यमराज्यात तुमचे जीवन समान, समरस व एकरूप होवो.
Mantra 2
ताव॑द् वां॒ चक्षु॒स्तति॑ वी॒र्याऽणि॒ ताव॒त् तेज॑स्तति॒धा वाजि॑नानि । अ॒ग्निः शरी॑रं सचते य॒दैधोऽधा॑ प॒क्वान्मि॑थुना॒ सं भ॑वाथः
तुमची दृष्टी जितकी दूर पसरली आहे, तितक्याच दूर तुमचे वीर्य व पराक्रम पसरतात; तेज जितके दूर विखुरले आहे, तितक्याच दूर बलवानांची बळे. इंधन असताना अग्नी शरीराशी संलग्न होतो; तेव्हा परिपक्व होऊन तुम्ही दोघे युगलरूपाने पूर्णतः एकत्र संयोग पावता.
Mantra 3
सम॑स्मिंल्लो॒के समु॑ देव॒याने॒ सं स्मा॑ स॒मेतं॑ यम॒राज्ये॑षु । पू॒तौ प॒वित्रै॒रुप॒ तद्ध्व॑येथां॒ यद्य॒द् रेतो॒ अधि॑ वां संब॒भूव॑
याच लोकात, देवयान (देवांचा मार्ग) यावर एकत्र—होय, एकत्र—तुम्ही यमराज्यांत (राजा यमाच्या राज्यांमध्ये) भेटा. पवित्र करणाऱ्या पवित्रांनी शुद्ध होऊन, त्या पद/अधिकाराजवळ जा आणि तो हक्क मागा—तेथे तुमचे रेतस् (बीज) संयुक्तपणे जे काही उत्पन्न झाले आहे ते सर्व.
Mantra 4
आप॑स्पुत्रासो अ॒भि सं वि॑शध्वमि॒मं जी॒वं जी॑वधन्याः स॒मेत्य॑ । तासां॑ भजध्वम॒मृतं॒ यमा॒हुर्यमो॑द॒नं पच॑ति वां॒ जनि॑त्री
हे आपःपुत्रांनो (जलाचे पुत्रांनो), तुम्ही सर्वजण एकत्र येऊन या जिवंत पुरुषाभोवती येऊन प्रवेश करा—हे ज्यांच्यासाठी जीवनच धन आहे—समेत व्हा. लोक ज्याला ‘यमाचा ओदन’ (यम-भोजन) म्हणतात त्या अमृततुल्य भागाचा आस्वाद घ्या—यमासाठीचे हविष्य-खीर—जी तुमची जनित्री माता (उत्पादिका) तुमच्या दोघांसाठी शिजविते.
Mantra 5
यं वां॑ पि॒ता पच॑ति॒ यं च॑ मा॒ता रि॒प्रान्निर्मु॑क्त्यै॒ शम॑लाच्च वा॒चः । स ओ॑द॒नः श॒तधा॑रः स्व॒र्ग उ॒भे व्याऽप नभ॑सी महि॒त्वा
तुमचा पिता तुमच्यासाठी जे शिजवितो, आणि तुमची माता देखील—कलंकातून, पापातून, तसेच वाणीच्या दोषातून मुक्तीसाठी—जे शिजविते; तोच ओदन शतधार (शंभर धारांचा), स्वर्गप्रद, आपल्या महत्त्वाने दोन्ही नभांना व्यापून टाकतो.
Mantra 6
उ॒भे नभ॑सी उ॒भयां॑श्च लो॒कान् ये यज्व॑नाम॒भिजि॑ताः स्व॒र्गाः । तेषां॒ ज्योति॑ष्मा॒न् मधु॑मा॒न् यो अग्रे॒ तस्मि॑न् पु॒त्रैर्ज॒रसि॒ सं श्र॑येथाम्
दोन्ही नभ आणि दोन्ही लोक—यजमानांनी जिंकलेली ती स्वर्गीय धामे—त्यांपैकी जे अग्र (सर्वप्रथम) आहे, ते ज्योतिर्मय व मधुमान (मधुररसपूर्ण) आहे; त्यातच तुम्ही दोघे पुत्रांसह, दीर्घ जरा (दीर्घायुष्य) घेऊन, एकत्र आश्रयाला जावे.
Mantra 7
प्राचीं॑प्राचीं प्र॒दिश॒मा र॑भेथामे॒तं लो॒कं श्र॒द्दधा॑नाः सचन्ते । यद् वां॑ प॒क्वं परि॑विष्टम॒ग्नौ तस्य॒ गुप्त॑ये दंपती॒ सं श्र॑येथाम्
पूर्वेकडे—आणखी पूर्वेकडे—तुम्ही दोघे त्या दिशेचा अधिकार घ्या; श्रद्धावान लोक या लोकाशीच जुळून राहतात व त्याच्यामागे चालतात. अग्नीत तुमच्यासाठी जे शिजवले गेले आहे आणि विधिपूर्वक परोसेले आहे, त्याच्या रक्षणासाठी, हे दांपत्य (पती-पत्नी), तुम्ही दोघे एकत्र आपले स्थान धरा.
Mantra 8
दक्षि॑णां॒ दिश॑म॒भि नक्ष॑माणौ प॒र्याव॑र्तेथाम॒भि पात्र॑मे॒तत्। तस्मि॑न् वां य॒मः पि॒तृभिः॑ संविदा॒नः प॒क्वाय॒ शर्म॑ बहु॒लं नि य॑च्छात्
दक्षिण दिशेकडे लक्ष्य करून तुम्ही दोघेही फिरा, या पात्राला सर्व बाजूंनी वेढून घ्या. त्यात यम पितरांशी संमत होऊन, पक्व आहुतीसाठी विपुल आश्रय व दृढ संरक्षण प्रदान करो.
Mantra 9
प्र॒तीची॑ दि॒शामि॒यमिद् वरं॒ यस्यां॒ सोमो॑ अधि॒पा मृ॑डि॒ता च॑ । तस्यां॑ श्रयेथां सु॒कृतः॑ सचेथा॒मधा॑ प॒क्वान्मि॑थुना॒ सं भ॑वाथः
दिशांमध्ये ही पश्चिम दिशा खरोखरच श्रेष्ठ आहे; जिथे सोम अधिपती आहे आणि कृपाळू (मृडिता) देवताही आहे. त्या दिशेत तुम्ही दोघेही आश्रय घ्या, सुकृतकर्मी; परस्पर संगतीत रहा. मग पक्व आहुतीतून तुम्ही दोघे युगलरूपाने संयुक्त व्हाल.
Mantra 10
उत्त॑रं रा॒ष्ट्रं प्र॒जयो॑त्त॒राव॑द् दि॒शामुदी॑ची कृणवन्नो॒ अग्र॑म्। पाङ्क्तं॒ छन्दः॒पुरु॑षो बभूव॒ विश्वै॑र्विश्वा॒ङ्गैः स॒ह सं भ॑वेम
उत्तरचे राष्ट्र—प्रजेमुळे अधिक श्रेष्ठ व उत्तम—दिशांतील उत्तरेकडील दिशा आम्हाला अग्रस्थान देओ. पाङ्क्त छंद ‘पुरुष’ झाला; सर्वांसह, त्याच्या सर्व अंगांसह, आपण सर्वजण एकत्र पूर्णपणे एकरूप होऊ.
Mantra 11
ध्रु॒वेयं वि॒राण्नमो॑ अस्त्व॒स्यै शि॒वा पु॒त्रेभ्य॑ उ॒त मह्य॑मस्तु । सा नो॑ देव्यदिते विश्ववार॒ इर्य॑ इव गो॒पा अ॒भि र॑क्ष प॒क्वम्
या ध्रुवा विराजेला नमस्कार असो; ती आमच्या पुत्रांसाठी शिवा (मंगलमयी) असो आणि माझ्यासाठीही मंगलमयी असो. हे देवी अदिती, विश्ववार (सर्वांना वर देणारी), गोपाळासारखी जागरूक होऊन आमच्या पक्व हवि (शिजवलेली आहुती)ची सर्व बाजूंनी रक्षा कर.
Mantra 12
पि॒तेव॑ पु॒त्रान॒भि सं स्व॑जस्व नः शि॒वा नो॒ वाता॑ इ॒व वा॑न्तु॒ भूमौ॑ । यमो॑द॒नं पच॑तो दे॒वते॑ इ॒ह तं न॒स्तप॑ उ॒त स॒त्यं च॑ वेत्तु
जसा पिता पुत्रांना कवेत घेतो, तसा आम्हाला सर्व बाजूंनी घट्ट आलिंगन दे; पृथ्वीवर आमच्यासाठी वारे जणू शिव (मंगलकारक) होऊन वाहोत. हे देवता यम, येथे आम्ही ओदन (तांदळाचा पायस/अन्न) शिजवीत असताना, आमच्यासाठी त्या तप (उत्साह/तेज) आणि त्या सत्याला जाणून मान्यता दे.
Mantra 13
यद्य॑त् कृ॒ष्णः श॑कु॒न एह ग॒त्वा त्सर॒न् विष॑क्तं॒ बिल॑ आस॒साद॑ । यद् वा॑ दा॒स्या॒३र्द्रह॑स्ता सम॒ङ्क्त उ॒लूख॑लं॒ मुस॑लं शुम्भतापः
जो-जो काळा शकुन-पक्षी इथे येऊन, दबकत सरकत, चिकटलेल्या बिळापर्यंत पोहोचला असेल; किंवा हात अजून ओले असलेल्या दासीने उळुखळ व मुसळ (उखळ–मुसळ) लिंपून माखले असेल—हे तप-दीप्त शुद्धिकारकांनो, तुम्ही यांना शुद्ध करा.
Mantra 14
अ॒यं ग्रावा॑ पृ॒थुबु॑ध्नो वयो॒धाः पू॒तः प॒वित्रै॒रप॑ हन्तु॒ रक्षः॑ । आ रो॑ह॒ चर्म॒ महि॒ शर्म॑ यच्छ॒ मा दंप॑ती॒ पौत्र॑म॒घं नि गा॑ताम्
हा ग्रावा (दगड), रुंद तळाचा, प्राणधारक; पवित्रांनी शुद्ध केलेला—रक्षसाला दूर हाणून घालो. तू चर्मावर आरोहण कर; महान् आश्रय दे. दांपत्य पौत्रांपर्यंत पोहोचणाऱ्या पाप/अनिष्टात पडू नये.
Mantra 15
वन॒स्पतिः॑ स॒ह दे॒वैर्न॒ आग॒न् रक्षः॑ पिशा॒चाँ अ॑प॒बाध॑मानः । स उच्छ्र॑यातै॒ प्र व॑दाति॒ वाचं॒ तेन॑ लो॒काँ अ॒भि सर्वा॑न् जयेम
देवांसह वनस्पतीचा अधिपती आमच्याकडे आला आहे; रक्षस व पिशाचांना अडवून दूर परतवीत आहे. तो उंच स्थापन केला असता, तो मोठ्या स्वराने वाणी उच्चारतो; त्या वाणीच्या बळावर आम्ही सर्व लोकांवर अभिजय मिळवू, सर्वांना जिंकू.
Mantra 16
स॒प्त मेधा॑न् प॒शवः॑ पर्य॑गृह्ण॒न् य ए॑षां॒ ज्योति॑ष्मां उ॒त यश्च॒कर्श॑ । त्रय॑स्त्रिंशद् दे॒वता॒स्तान्त्स॑चन्ते॒ स नः॑ स्व॒र्गम॒भि ने॑ष लो॒कम्
सात मेधा (अंतर्दृष्टी-शक्ती) पशूंनी सर्व बाजूंनी वेढल्या—त्यांत जो ज्योतिर्मान आहे, आणि ज्याने त्यांना घडविले आहे. तेहतीस देवता त्याच्याशी संलग्न राहतात; तो आम्हाला स्वर्गलोकाकडे नेवो.
Mantra 17
स्व॒र्गं लो॒कम॒भि नो॑ नयासि॒ सं जा॒यया॑ स॒ह पु॒त्रैः स्या॑म । गृ॒ह्णामि॒ हस्त॒मनु॒ मैत्वत्र॒ मा न॑स्तारी॒न्निरृ॑ति॒र्मो अरा॑तिः
तू आम्हाला स्वर्गलोकाकडे नेतोस; पत्नीसमवेत, पुत्रसमवेत आम्ही एकत्र राहो. मी हात धरून मागोवा घेतो; तू पुढे जा—इथे निरृति आम्हाला ओढून नेऊ नये, शत्रुरूप अराति (दुष्ट आपत्ती)ही नको.
Mantra 18
ग्राहिं॑ पा॒प्मान॒मति॒ तां अ॑याम॒ तमो॒ व्यऽस्य॒ प्र व॑दासि व॒ल्गु। वा॒न॒स्प॒त्य उद्य॑तो॒ मा जि॑हिंसी॒र्मा त॑ण्डु॒लं वि श॑रीर्देव॒यन्त॑म्
पकडून ठेवणारा पाप्मान (अशुभ) — त्याच्या पलीकडे — आम्ही हाकलून दिला आहे; तू तम (अंधार) पांगवतोस आणि जे वल्गु (मनोहर) आहे ते प्रकट करतोस. हे वानस्पत्य (वनज) उचललेले, मला इजा करू नकोस; देवयन्त (देवाला शोधणारा) उपासकाचा तंडुल (तांदळाचा दाणा) फोडू नकोस, चुरडू नकोस.
Mantra 19
वि॒श्वव्य॑चा घृ॒तपृ॑ष्ठो भवि॒ष्यन्त्सयो॑निर्लो॒कमुप॑ याह्ये॒तम्। व॒र्षवृ॑द्ध॒मुप॑ यच्छ॒ शूर्पं॒ तुषं॑ प॒लावा॒नप॒ तद् वि॑नक्तु
विश्वव्यापी, घृत-पृष्ठ (तुपाने समर्थित/आच्छादित), समृद्ध होऊ घातलेला, सु-योनि (सुदृढ आधार असलेला)—तू या लोक-क्षेत्रात ये. पावसाने वाढलेले शूर्प (सूप/चाळणी) धर; ते तुष (भूसा) व पळाव्यासारखा कचरा चाळून दूर करो—ते सर्व तुटून वेगळे होवो.
Mantra 20
त्रयो॑ लो॒काः संमि॑ता॒ ब्राह्म॑णेन॒ द्यौरे॒वासौ पृ॑थि॒व्य॑१न्तरि॑क्षम्। अं॒शून् गृ॑भी॒त्वान्वार॑भेथा॒मा प्या॑यन्तां॒ पुन॒रा य॑न्तु॒ शूर्प॑म्
तीन लोक ब्राह्मण (ब्रह्म-शक्ती) यांच्या मापाने संमित व एकत्र बांधलेले आहेत—तो द्यौः (स्वर्ग), ही पृथ्वी, आणि अंतरिक्ष. तंतू/रेशे (अंशू) धरून क्रमाने घट्ट पकडा; ते पुन्हा पुष्ट होवोत, भरून येवोत, आणि शूर्प (सूप/फटकणी) कडे परत येवोत.
Mantra 21
पृथ॑ग् रू॒पाणि॑ बहु॒धा प॑शू॒नामेक॑रूपो भवसि॒ सं समृ॑द्ध्या । ए॒तां त्वचं॒ लोहि॑नीं॒ तां नु॑दस्व॒ ग्रावा॑ शुम्भाति मल॒ग इ॑व॒ वस्त्रा॑
पशूंची रूपे वेगवेगळी, अनेक प्रकारची आहेत; तरी पूर्ण समृद्धीसाठी तू एकरूप होतोस. ही लालसर त्वचा दूर ढकलून काढ; जसा मळ काढणारा दगड वस्त्रे उजळ व स्वच्छ करतो तसा.
Mantra 22
पृ॒थि॒वीं त्वा॑ पृथि॒व्यामा वे॑शयामि त॒नूः स॑मा॒नी विकृ॑ता त ए॒षा। यद्य॑द् द्यु॒त्तं लि॑खि॒तमर्प॑णेन॒ तेन॒ मा सु॑स्रो॒र्ब्रह्म॒णापि॒ तद् व॑पामि
पृथ्वी—तुला पृथ्वीमध्येच मी स्थापन करतो; तुझे हे शरीर एकसारखे केलेले आहे, जसे घडवले आहे तसेच. जे काही तेजस्वी चिन्ह, जे काही ओरखडून लिहिलेले लेखन, अर्पण/हस्तांतरणाच्या कर्माने (अर्पणेन) लागले असेल—त्यामुळे हे माझ्यापासून सुटून पळून जाऊ नये; ब्राह्मण (ब्रह्म-शक्ती) ने मी तेही कापून-घासून उतरवतो.
Mantra 23
जनि॑त्रीव॒ प्रति॑ हर्यासि सू॒नुं सं त्वा॑ दधामि पृथि॒वीं पृ॑थि॒व्या। उ॒खा कु॒म्भी वेद्यां॒ मा व्य॑थिष्ठा यज्ञायु॒धैराज्ये॒नाति॑षक्ता
मातेप्रमाणे तू पुत्राला पुढे आणतेस; मी तुला स्थिर करतो—पृथ्वीला पृथ्वीवर. हे उखा, हे कुंभी, वेदीवर डगमगू नकोस; यज्ञायुधांनी आणि आज्य (घृत) यांनी तू घट्ट चिकटलेली/स्थिर झालेली असो.
Mantra 24
अ॒ग्निः पच॑न् रक्षतु त्वा पु॒रस्ता॒दिन्द्रो॑ रक्षतु दक्षिण॒तो म॒रुत्वा॑न्। वरु॑णस्त्वा दृंहाद्ध॒रुणे॑ प्र॒तीच्या॑ उत्त॒रात् त्वा॒ सोमः॒ सं द॑दातै
अग्नी—पाक करत असताना—समोरून तुझे रक्षण करो; इंद्र मरुतांसह दक्षिणेकडून तुझे रक्षण करो. वरुण पश्चिमेकडील धारण-आधार (धरुणे) मध्ये तुला दृढ करो; उत्तरेकडून सोम तुला पूर्णपणे यथास्थानी स्थिर करो.
Mantra 25
पू॒ताः प॒वित्रैः॑ पवन्ते अ॒भ्राद् दिवं॑ च॒ यन्ति॑ पृथि॒वीं च॑ लो॒कान्। ता जी॑व॒ला जी॒वध॑न्याः प्रति॒ष्ठाः पात्र॒ आसि॑क्ताः॒ पर्य॒ग्निरि॑न्धाम्
पवित्र करणाऱ्या पवित्रांनी शुद्ध होऊन ते (जल) निर्मळ वाहतात; मेघातून ते स्वर्गाकडे व पृथ्वीवर—लोकांकडे—जातात. ते जल—जीवनदायी, जीव-धनाने समृद्ध, दृढ प्रतिष्ठा—पात्रात ओतलेले—त्यांच्या भोवती अग्नी प्रज्वलित होवो.
Mantra 26
आ य॑न्ति दि॒वः पृ॑थि॒वीं स॑चन्ते॒ भूम्याः॑ सचन्ते॒ अध्य॒न्तरि॑क्षम्। शु॒द्धाः स॒तीस्ता उ॒ शुम्भ॑न्त ए॒व ता नः॑ स्व॒र्गम॒भि लो॒कं न॑यन्तु
ते (जल) स्वर्गातून येतात, पृथ्वीशी संलग्न होतात; पृथ्वीशी संलग्न होऊन ते अंतरिक्षापर्यंत पोहोचतात. शुद्ध, कल्याणकारी—ते खरोखरच तेजस्वी होतात; ते जल आम्हाला स्वर्गीय लोकाकडे नेवोत.
Mantra 27
उ॒तेव॑ प्र॒भ्वीरु॒त संमि॑तास उ॒त शु॒क्राः शु॒च॑यश्चा॒मृता॑सः । ता ओ॑द॒नं दंप॑तिभ्यां॒ प्रशि॑ष्टा आपः॒ शिक्ष॑न्तीः पचता सुनाथाः
होय, त्या (आपः) अत्यंत सामर्थ्यवान आहेत; होय, त्या सुमित/सुव्यवस्थित आहेत; होय, त्या तेजस्वी, शुचिर्भूत आणि अमृतस्वरूप आहेत. त्या जलराशी—ज्या दांपत्यासाठी विधिपूर्वक नेमलेल्या आहेत—शिकवित (जणू) म्हणतात: ‘ओदन (शिजवलेले अन्न) शिजवा’; तुम्ही सुसंरक्षित राहा.
Mantra 28
संख्या॑ता स्तो॒काः पृ॑थि॒वीं स॑चन्ते प्राणापा॒नैः संमि॑ता॒ ओष॑धीभिः । असं॑ख्याता ओ॒प्यमा॑नाः सु॒वर्णाः॒ सर्वं॒ व्याऽपुः॒ शुच॑यः शुचि॒त्वम्
मोजलेल्या थेंबथेंबांनी पृथ्वीला धरून राहतात—प्राण-अपानांसह, ओषधींसह, नीट मापून संमित झालेले. आणि जे अमोजके आहेत, घडविलेले/रचिलेले, सुवर्णवर्ण—ते शुचयः (पवित्र) सर्वत्र व्यापून राहिले; तेच शुचित्व (पवित्रता) स्वतः आहेत.
Mantra 29
उद्यो॑धन्त्य॒भि व॑ल्गन्ति त॒प्ताः फेन॑मस्यन्ति बहु॒लांश्च॑ बि॒न्दून्। योषे॑व दृ॒ष्ट्वा पति॒मृत्वि॑यायै॒तैस्त॑ण्डु॒लैर्भ॑वता॒ समा॑पः
तप्त झाल्यावर ते वर झेपावतात, उड्या मारतात; फेस उडवतात आणि पुष्कळ थेंबही फेकतात. जशी पत्नी ऋतु-काळी पतीला पाहून (उत्साहाने) होते—तसे, हे आपः (जलांनो), या तंडुलांशी (तांदळाच्या दाण्यांशी) तुम्ही पूर्ण सुसंगत व्हा.
Mantra 30
उत्था॑पय॒ सीद॑तो बु॒ध्न ए॑नान॒द्भिरा॒त्मान॑म॒भि सं स्पृ॑शन्ताम्। अमा॑सि॒ पात्रै॑रुद॒कं यदे॒तन्मि॒तास्त॑ण्डु॒लाः प्र॒दिशो॒ यदी॒माः
जे तळाशी (बुध्न) बसून राहतात त्यांना तिथून उचल; जलांसह त्यांनी आपल्या-आपल्या स्वरूपाला पूर्णपणे स्पर्श करावा. हे पाणी येथे—घरात, पात्रांसह—आणि हे मोजलेले तंडुल (तांदळाचे दाणे), आणि ह्याच दिशा (प्रदिशः) आहेत.
Mantra 31
प्र य॑च्छ॒ पर्शुं॑ त्व॒रया ह॑रौ॒समहिं॑सन्त॒ ओष॑धीर्दान्तु॒ पर्व॑न्। यासां॒ सोमः॒ परि॑ रा॒ज्यं ब॒भूवाम॑न्युता नो वी॒रुधो॑ भवन्तु
त्वरेने हरौस (Harousa) कडे कुऱ्हाड पुढे दे. अहिंसा करून, सांधा व गाठ (पर्वन्) येथे औषधी (ओषधी) उमलू देत. ज्यांच्यावर सोमाचे राजत्व प्रस्थापित झाले आहे—ते आमच्यासाठी अमन्यु (अक्रोध) होऊन, या वीरुध (वेल/वनस्पती) कृपाळू ठरोत.
Mantra 32
नवं॑ ब॒र्हिरो॑द॒नाय॑ स्तृणीत प्रि॒यं हृ॒दश्चक्षु॑षो व॒ल्ग्वऽस्तु । तस्मि॑न् दे॒वाः स॒ह दै॒वीर्वि॑शन्त्वि॒मं प्राश्न॑न्त्वृ॒तुभि॑र्नि॒षद्य॑
ओदन (अन्ननैवेद्य/भात) यासाठी नवे बर्हिस पसरवा; ते हृदयाला प्रिय व डोळ्यांना रम्य असो. त्यावर देव दैवी शक्तींंसह प्रवेश करो; ऋतूंच्या क्रमाने आसनस्थ होऊन, ते याचे प्राशन करो.
Mantra 33
वन॑स्पते स्ती॒र्णमा सी॑द ब॒र्हिर॑ग्निष्टो॒भैः संमि॑तो दे॒वता॑भिः । त्वष्ट्रे॑व रू॒पं सुकृ॑तं॒ स्वधि॑त्यै॒ना ए॒हाः परि॒ पात्रे॑ ददृश्राम्
हे वनस्पते, पसरलेल्या बर्हिसावर बस—अग्निष्टोभ स्तोत्रांनी, देवतांसह, विधिपूर्वक मोजून ठेवलेल्या (बर्हिसावर). त्वष्ट्यासारखे कुऱ्हाडीच्या सुयोग्य कार्यासाठी सुबक घडवलेले रूप—हे येथे आम्ही पात्राभोवती क्रमाने ठेवले आहे; दृष्टीस प्रकट केले आहे.
Mantra 34
ष॒ष्ट्यां श॒रत्सु॑ निधि॒पा अ॒भीच्छा॒त् स्वःऽ प॒क्वेना॒भ्यश्नवातै । उपै॑नं जीवान् पि॒तर॑श्च पु॒त्रा ए॒तं स्व॒र्गं ग॑म॒यान्त॑म॒ग्नेः
साठाव्या शरद्-ऋतूंमध्ये (वर्षांमध्ये) निधीचे रक्षक याला इच्छोत; परिपक्व लाभासह हा स्वर्गास प्राप्त होवो. जिवंत जन, पितर आणि पुत्र—हे सर्व याच्या जवळ येवोत; हा तोच आहे ज्याला अग्नी स्वर्गलोकाकडे पुढे नेत आहे.
Mantra 35
ध॒र्ता ध्रि॑यस्व ध॒रुणे॑ पृथि॒व्या अच्यु॑तं त्वा दे॒वता॑श्च्यावयन्तु । तं त्वा॒ दंप॑ती॒ जीव॑न्तौ जी॒वपु॑त्रा॒वुद् वा॑सयातः॒ पर्य॑ग्नि॒धाना॑त्
हे धर्ता (धारक), पृथ्वीच्या धारण-आधारात तू दृढपणे स्थिर राहा; देवता तुला अच्युत ठेवोत, तू स्थानच्युत होऊ नकोस. जिवंत दांपत्य, जिवंत पुत्रांसह, अग्निधानी (अग्नी-आधार) भोवती तुला स्थापून तेथेच तुला वास करवीत.
Mantra 36
सर्वा॑न्त्स॒मागा॑ अभि॒जित्य॑ लो॒कान् याव॑न्तः॒ कामाः॒ सम॑तीतृप॒स्तान्। वि गा॑हेथामा॒यव॑नं च॒ दर्वि॒रेक॑स्मि॒न् पात्रे॒ अध्युद्ध॑रैनम्
सर्व सभा आणि सर्व लोक जिंकून, जितक्या कामना आहेत—त्या सर्वांनी तुम्ही पूर्ण तृप्त व्हा. गमनाच्या मार्गात पुढे जा; आणि दर्वी (यज्ञ-करछी) एका पात्रात याला उचलून वर ठेवो, तेथेच स्थापन करो.
Mantra 37
उप॑ स्तृणीहि प्र॒थय॑ पु॒रस्ता॑द् घृ॒तेन॒ पात्र॑म॒भि घा॑रयै॒तत्। वा॒श्रेवो॒स्रा तरु॑णं स्तन॒स्युमि॒मं दे॑वासो अभि॒हिङ्कृ॑णोत
जवळ येऊन पसर; पुढे रुंद करून अंथर. घृताने या पात्रावर अभिघार (तुपाची धार) कर. जशा तांबूस गायी हंबरत स्तनलोभ असलेल्या तरुण वासराला हाक मारतात—तसेच, हे देवांनो, ‘हिङ्’ या निनादाने याला अभिहिङ्कृत करून प्रेरित करा.
Mantra 38
उपा॑स्तरी॒रक॑रो लो॒कमे॒तमु॒रुः प्र॑थता॒मस॑मः स्व॒र्गः । तस्मिं॑छ्रयातै महि॒षः सु॑प॒र्णो दे॒वा ए॑नं दे॒वता॑भ्यः॒ प्र॑च्यछान्
तू खाली पसरून हा सुव्यवस्थित लोक घडविला आहेस; हा स्वर्ग—विशाल, विस्तारत जाणारा, अनुपम—अधिकाधिक पसरून स्थिर होवो. त्यावर महिष, सु-पर्ण (सुंदर पंखांचा) आपले स्थान धरो; देवांनी त्याला देवतांसाठी भागभाग करून नियत अंश म्हणून वाटून दिले आहे.
Mantra 39
यद्य॑ज्जा॒या पच॑ति॒ त्वत् प॒रःप॑रः॒ पति॑र्वा जाये॒ त्वत् ति॒रः । सं तत् सृ॑जेथां स॒ह वां॒ तद॑स्तु संपा॒दय॑न्तौ स॒ह लो॒मेक॑म्
हे पत्नी, तू जे जे शिजवितेस, त्यात तुझा पती तुझ्यापासून अधिक दूर जाऊ नये; हे पत्नी, तुला ओलांडून पुढेही जाऊ नये. तुम्ही दोघे मिळून ते काम नीट सरळ करा—तुम्हा दोघांसाठी तसेच होवो—एकमताने ते सिद्ध करा; एका केसाएवढाही फरक न पडू देत.
Mantra 40
याव॑न्तो अ॒स्याः पृ॑थि॒वीं सच॑न्ते अ॒स्मत् पु॒त्राः परि॒ ये सं॑बभू॒वुः । सर्वां॒स्तां उप॒ पात्रे॑ ह्वयेथां॒ नाभिं॑ जाना॒नाः शिश॑वः स॒माया॑न्
हिचे—पृथ्वीचे—जेवढे संततीजन पृथ्वीला चिकटून राहतात, आणि आमच्यापासून चहूबाजूंनी जे पुत्र उत्पन्न झाले—त्या सर्वांना पात्राजवळ येथे बोलवा. नाभि-केन्द्र ओळखणारी शिशुं एकत्र येऊन जमली आहेत.
Mantra 41
वसो॒र्या धारा॒ मधु॑ना॒ प्रपी॑ना घृ॒तेन॑ मि॒श्रा अ॒मृत॑स्य॒ नाभ॑यः । सर्वा॒स्ता अव॑ रुन्धे स्व॒र्गः ष॒ष्ट्यां श॒रत्सु॑ निधि॒पा अ॒भीच्छात्
वसु (धन) यांच्या या धारा—मधाने तृप्त, घृताने मिश्रित—अमृताच्या नाभी (केंद्र) आहेत. स्वर्ग या सर्वांना आवरून सुरक्षित ठेवतो; निधिपालाने षष्ठी (साठाव्या) वर्षासाठी, शरद्-ऋतूंच्या फेर्यांतून, यांची अभिलाषा केली आहे.
Mantra 42
नि॒धिं नि॑धि॒पा अ॒भ्येऽनमिच्छा॒दनी॑श्वरा अ॒भितः॑ सन्तु॒ ये॒३न्ये। अ॒स्माभि॑र्द॒त्तो निहि॑तः स्व॒र्गस्त्रि॒भिः काण्डै॒स्त्रीन्त्स्व॒र्गान॑रुक्षत्
निधिपालाने या निधीचा शोध व इच्छा करावी; पण आजूबाजूचे इतर सर्वजण अधिकारहीन, दुर्बल राहोत. आमच्याकडून हे दत्त झाले, हे निहित झाले—स्वर्ग; तीन कांडांनी (दंड/कांड) त्याने तीन स्वर्गांवर आरोहण केले.
Mantra 43
अ॒ग्नी रक्ष॑स्तपतु॒ यद् विदे॑वं क्र॒व्याद् पि॑शा॒च इ॒ह मा प्र पा॑स्त । नु॒दाम॑ एन॒मप॑ रुध्मो अ॒स्मदा॑दि॒त्या ए॑न॒मङ्गि॑रसः सचन्ताम्
अग्नी राक्षसाला तापवो/दग्ध करो—इथे जो देवविरोधी, क्रव्याद् (मांसभक्षक) पिशाच आहे, तो आमच्यावर पुढे येऊ नये. आम्ही त्याला ढकलून दूर करतो; आम्ही त्याला आमच्यापासून रोखून अलग करतो. आदित्य आणि अङ्गिरसगण त्याच्याशी चिकटून राहून त्याला वश करतील.
Mantra 44
आ॒दि॒त्येभ्यो॒ अङ्गि॑रोभ्यो॒ मध्वि॒दं घृ॒तेन॑ मि॒श्रं प्रति॑ वेदयामि । शु॒द्धह॑स्तौ ब्राह्म॒णस्यानि॑हत्यै॒तं स्व॒र्गं सु॑कृता॒वपी॑तम्
आदित्यांना व अङ्गिरसांना—घृताने मिश्रित हे मधु—मी विधिपूर्वक अर्पण करीत आहे. हात शुद्ध करून—ब्राह्मणाच्या अनाहतता/अभेद्यतेसाठी—सुकृताने प्राप्त झालेल्या या स्वर्गात तो प्रवेश करतो.
Mantra 45
इ॒दं प्राप॑मुत्त॒मं काण्ड॑मस्य॒ यस्मा॑ल्लो॒कात् प॑रमे॒ष्ठी स॒माप॑ । आ सि॑ञ्च स॒र्पिर्घृ॒तव॒त् सम॑ङ्ग्ध्ये॒ष भा॒गो अङ्गि॑रसो नो॒ अत्र॑
इथे मी याचा सर्वोत्तम अंश प्राप्त केला आहे—ज्या लोकातून परमेष्ठीने पूर्ण सिद्धी मिळवली. घृतसमृद्ध सर्पि (तूप) ओता; यास नीट अभ्यंग करा; हाच इथे आमच्यासाठी अङ्गिरसांचा भाग आहे.
Mantra 46
स॒त्याय॑ च॒ तप॑से दे॒वता॑भ्यो नि॒धिं शे॑व॒धिं परि॑ दद्म ए॒तम्। मा नो॑ द्यू॒तेऽव गा॒न्मा समि॑त्यां॒ मा स्मा॒न्यस्मा॒ उत् सृ॑जता पु॒रा मत्
सत्यासाठी आणि तपसासाठी, देवतांसाठी—हा निधी, ही मौल्यवान शेवधी आम्ही पूर्णपणे अर्पण करतो. जुगारात आम्ही पडू नये, सभासमितीतही नाही; आणि माझ्या असतानाच आम्हाला दुसऱ्याच्या हाती सोडू नका.
Mantra 47
अ॒हं प॑चाम्य॒हं द॑दामि॒ ममेदु॒ कर्म॑न्क॒रुणेऽधि॑ जा॒या। कौमा॑रो लो॒को अ॑जनिष्ट पु॒त्रो॒३न्वार॑भेथां॒ वय॑ उत्त॒राव॑त्
मी शिजवतो, मी दान देतो; हे करुणे, माझे कर्म खरोखर पत्नीच्या अधीन राहते. कौमार-लोक—यौवनाची अवस्था—यातून पुत्र जन्मला आहे; तुम्ही दोघे त्याला धरून ठेवा; आमचे प्राणबल अधिकाधिक पुढे जावो.
Mantra 48
न किल्बि॑ष॒मत्र॒ नाधा॒रो अस्ति॒ न यन्मि॒त्रैः स॒मम॑मान॒ एति॑ । अनू॑नं॒ पात्रं॒ निहि॑तं न ए॒तत् प॒क्तारं॑ प॒क्वः पुन॒रा वि॑शाति
इथे किल्बिष (पाप-दोष) नाही, निंदेला आधार नाही; आणि मित्रांशी एकचित्त होऊन उभा राहिल्यावर काहीही अनिष्ट घडत नाही. आपल्यासाठी ठेवलेले हे पात्र ‘अनून’ (पूर्ण) आहे; यात काहीही उणे नाही. शिजलेले (पक्व) पुन्हा परत येते आणि पक्तार (शिजविणारा) याच्यात/त्याच्याकडे पुन्हा प्रवेश करते.
Mantra 49
प्रि॒यं प्रि॒याणां॑ कृणवाम॒ तम॒स्ते य॑न्तु यत॒मे द्वि॒षन्ति॑ । धे॒नुर॑न॒ड्वान् वयो॑वय आ॒यदे॒व पौरु॑षेय॒मप॑ मृ॒त्युं नु॑दन्तु
प्रियांच्या मध्ये प्रिय अनुग्रह आपण निर्माण करू; जे जे आपला द्वेष करतात त्यांच्याकडे अंधार जाऊ दे. धेनु (गाय) आणि अनड्वान् (बलवान बैल), युगानुयुगे बल व आयुष्य वाढवत येऊ देत; आणि मनुष्यकृत मृत्यू आपल्यापासून दूर हाकलून देत.
Mantra 50
सम॒ग्नयो॑ विदुर॒न्यो अ॒न्यं य ओष॑धीः॒ सच॑ते॒ यश्च॒ सिन्धू॑न्। याव॑न्तो दे॒वा दि॒व्या॒३तप॑न्ति॒ हिर॑ण्यं॒ ज्योतिः॒ पच॑तो बभूव
अग्नी ऐक्याने एकमेकांना ओळखतात—जो ओषधींशी संयुक्त आहे आणि जो सिंधू (नद्या) यांच्याशी. तपाने दीप्त होणारे जितके दिव्य देव आहेत—‘पचविणारे’ त्या दोघांपासून ज्योती, होय, सुवर्णमय प्रकाश उत्पन्न झाला.
Mantra 51
ए॒षा त्व॒चां पुरु॑षे॒ सं ब॑भू॒वान॑ग्नाः॒ सर्वे॑ प॒शवो॒ ये अ॒न्ये। क्ष॒त्रेणा॒त्मानं॒ परि॑ धापयाथोऽमो॒तं वासो॒ मुख॑मोद॒नस्य॑
हे मनुष्यात त्वचांचा रक्षक असे हे झाले आहे; हे अग्नीहो, आणि इतर सर्व पशूही. क्षात्रबलाने तुम्ही आत्म्याला सर्व बाजूंनी आवरून धरा—अक्षत; हे वस्त्र शिजलेल्या अन्नाचे (ओदनाचे) मुख, म्हणजे अग्रभाग आहे.
Mantra 52
यद॒क्षेषु॒ वदा॒ यत् समि॑त्यां॒ यद् वा॒ वदा॒ अनृ॑तं वित्तका॒म्या। स॒मा॒नं तन्तु॑म॒भि सं॒वसा॑नौ॒ तस्मि॒न्त्सर्वं॒ शम॑लं सादयाथः
अक्षांत (जुगारात) तू जे बोललास, सभेत जे बोललास, किंवा लाभाच्या इच्छेने जे असत्य बोललास—तुम्ही दोघेही एकाच समान तंतूवर एकत्र वस्त्र परिधान करून; त्यातच ते सर्व कल्मष बसवून द्या, शांत करा.
Mantra 53
व॒र्षं व॑नु॒ष्वापि॑ गच्छ दे॒वांस्त्व॒चो धू॒मं पर्युत् पा॑तयासि । वि॒श्वव्य॑चा घृ॒तपृ॑ष्ठो भवि॒ष्यन्त्सयो॑निर्लो॒कमुप॑ याह्ये॒तम्
वर्षा जिंक/प्राप्त कर आणि पुढे देवांकडे जा; त्वचेवरून तू धूर बाहेर पाठवतोस आणि तो सर्व बाजूंनी फिरवून उडवून देतोस. सर्वव्यापी, घृतपृष्ठ (तुपाच्या आधाराचा), एकयोनी होण्यास उद्यत, तू या लोकाकडे जा—या धाम/प्रदेशाजवळ ये.
Mantra 54
त॒न्वं स्व॒र्गो ब॑हु॒धा वि च॑क्रे॒ यथा॑ वि॒द आ॒त्मन्न॒न्यव॑र्णाम्। अपा॑जैत् कृ॒ष्णां रुश॑तीं पुना॒नो या लोहि॑नी॒ तां ते॑ अ॒ग्नौ जु॑होमि
स्वर्गीय शक्तीने ही तनु अनेक प्रकारे घडविली आहे; जसे ज्ञानी आत्म्यातील वर्ण-परिवर्तन ओळखतात. ती काळेपण दूर करते आणि शुद्ध करत करत तेजस्वी उजळपणात रूपांतर घडविते. जी ही लोहिनी (लाल) आहे—तिलाच मी तुझ्यासाठी अग्नीत आहुती देतो/देते.
Mantra 55
प्राच्यै॑ त्वा दि॒शे॒३ग्नयेऽधि॑पतयेऽसि॒ताय॑ रक्षि॒त्र आ॑दि॒त्यायेषु॑मते । ए॒तं परि॑ दद्म॒स्तं नो॑ गोपाय॒तास्माक॒मैतोः॑ । दि॒ष्टं नो॒ अत्र॑ ज॒रसे॒ नि ने॑षज्ज॒रा मृ॒त्यवे॒ परि॑ णो ददा॒त्वथ॑ प॒क्वेन॑ स॒ह सं भ॑वेम
पूर्व दिशेला आम्ही तुला अर्पितो—अधिपती अग्नीला, रक्षक असिताला, आणि बाणधारी आदित्याला. ही परिधी-रक्षा आम्ही स्थापतो; आमच्याच विरुद्ध येणाऱ्या आक्रमकापासून ती आम्हाला जपू दे. जे नियत अनिष्ट आहे ते येथे जरेसाठी स्थिर होवो; जरा आम्हाला मृत्यूपासून दूर सोपवो; आणि मग आम्ही पक्वतेसह (पक्व) एकत्र समृद्ध होऊ.
Mantra 56
दक्षि॑णायै त्वा दि॒श इन्द्रा॒याधि॑पतये॒ तिर॑श्चिराजये रक्षि॒त्रे य॒मायेषु॑मते । ए॒तं परि॑ दद्म॒स्तं नो॑ गोपाय॒तास्माक॒मैतोः॑ । दि॒ष्टं नो॒ अत्र॑ ज॒रसे॒ नि ने॑षज्ज॒रा मृ॒त्यवे॒ परि॑ णो ददा॒त्वथ प॒क्वेन॑ स॒ह सं भ॑वेम
दक्षिण दिशेला आम्ही तुला अर्पितो—अधिपती इंद्राला, रक्षक तिरश्चिराजाला, आणि बाणधारी यमाला. ही परिधी-रक्षा आम्ही स्थापतो; आमच्याच विरुद्ध येणाऱ्या आक्रमकापासून ती आम्हाला जपू दे. जे नियत अनिष्ट आहे ते येथे जरेसाठी स्थिर होवो; जरा आम्हाला मृत्यूपासून दूर सोपवो; आणि मग आम्ही पक्वतेसह (पक्व) एकत्र समृद्ध होऊ.
Mantra 57
प्र॒तीच्यै॑ त्वा दि॒शे वरु॑णा॒याधि॑पतये॒ पृदा॑कवे रक्षि॒त्रेऽन्ना॒येषु॑मते । ए॒तं परि॑ दद्म॒स्तं नो॑ गोपाय॒तास्माक॒मैतोः॑ । दि॒ष्टं नो॒ अत्र॑ ज॒रसे॒ नि ने॑षज्ज॒रा मृ॒त्यवे॒ परि॑ णो ददा॒त्वथ॑ प॒क्वेन॑ स॒ह सं भ॑वेम
पश्चिम दिशेसाठी आम्ही तुला अर्पण करतो—अधिपती वरुणासाठी, रक्षक पृदाकूसाठी, आणि बाणांनी सज्ज अशा अन्नासाठी. हे आम्ही सर्व बाजूंनी स्थापतो; आमच्याच विरुद्ध येणाऱ्या आक्रमकापासून हे आम्हांला रक्षो. येथे ठरलेले अनिष्ट जरेसाठीच स्थिर होवो; जरा आम्हांला मृत्यूपासून दूर नेमून देओ; मग पक्क्या (फल/अन्न) बरोबर आम्ही एकत्र होऊन समृद्ध होऊ.
Mantra 58
उदी॑च्यै त्वा दि॒शे सोमा॒याधि॑पतये स्व॒जाय॑ रक्षि॒त्रेऽशन्या इषु॑मत्यै । ए॒तं परि॑ दद्म॒स्तं नो॑ गोपाय॒तास्माक॒मैतोः॑ । दि॒ष्टं नो॒ अत्र॑ ज॒रसे॒ नि ने॑षज्ज॒रा मृ॒त्यवे॒ परि॑ णो ददा॒त्वथ॑ प॒क्वेन॑ स॒ह सं भ॑वेम
उत्तर दिशेसाठी आम्ही तुला नेमतो—तिचा अधिपती सोम यासाठी, रक्षक स्वजा यासाठी, तसेच वज्रिणी, बाणधारिणी अशनी-इषुमती यासाठी. हे आम्ही आपल्या भोवती स्थापतो; ते आम्हाला आक्रमकापासून वाचवो. येथे आपला नियत भाग्य आम्हाला जरा (वृद्धत्व) पर्यंत नेवो; जरा मृत्यूविरुद्ध आपल्या भोवती कुंपण/परिघ घालो; मग परिपक्वतेसह आपण सम्यक् एकत्र होऊ.
Mantra 59
ध्रु॒वायै॑ त्वा दि॒शे विष्ण॒वेऽधि॑पतये क॒ल्माष॑ग्रीवाय रक्षि॒त्र ओष॑धीभ्य॒ इषु॑मतीभ्यः । ए॒तं परि॑ दद्म॒स्तं नो॑ गोपाय॒तास्माक॒मैतोः॑ । दि॒ष्टं नो॒ अत्र॑ ज॒रसे॒ नि ने॑षज्ज॒रा मृ॒त्यवे॒ परि॑ णो ददा॒त्वथ॑ प॒क्वेन॑ स॒ह सं भ॑वेम
ध्रुव (स्थिर) दिशेसाठी आम्ही तुला नेमतो—तिचा अधिपती विष्णु यासाठी, रक्षक कल्माषग्रीव यासाठी, तसेच बाणधारिणी ओषधीं (औषधी-देवतां) यासाठी. हे आम्ही आपल्या भोवती स्थापतो; ते आम्हाला आक्रमकापासून वाचवो. येथे आपला नियत भाग्य आम्हाला जरा (वृद्धत्व) पर्यंत नेवो; जरा मृत्यूविरुद्ध आपल्या भोवती कुंपण/परिघ घालो; मग परिपक्वतेसह आपण सम्यक् एकत्र होऊ.
Mantra 60
ऊ॒र्ध्वायै॑ त्वा दि॒शे बृह॒स्पत॒येऽधि॑पतये श्वि॒त्राय॑ रक्षि॒त्रे व॒र्षायेषु॑मते । ए॒तं परि॑ दद्म॒स्तं नो॑ गोपाय॒तास्माक॒मैतोः॑ । दि॒ष्टं नो॒ अत्र॑ ज॒रसे॒ नि ने॑षज्ज॒रा मृ॒त्यवे॒ परि॑ णो ददा॒त्वथ प॒क्वेन॑ स॒ह सं भ॑वेम
ऊर्ध्व दिशेसाठी आम्ही तुला नेमतो—त्या दिशेचा अधिपती बृहस्पती यासाठी, रक्षक श्वित्र यासाठी, आणि बाणधारी वर्षा यासाठी. हे आम्ही आमच्या भोवती स्थापतो; ते आम्हाला आक्रमणकर्त्यापासून रक्षो. येथे आमचा नियत भाग्य आम्हाला जरा (वृद्धत्व) पर्यंत नेवो; जरा मृत्यूविरुद्ध आमच्या भोवती कुंपण घालो; आणि मग परिपक्वतेसह आम्ही एकत्र समृद्ध होवो.
Frequently Asked Questions
It is used in śrāddha/pitṛyajña settings to invite and satisfy the Fathers under Yama’s oversight, sanctify the cooked offering, and secure protection and continuity for the household.
In Vedic ritual geography the south is the Pitṛ quarter governed by Yama. Aligning the offering and movements with that direction is a way of placing the rite in the Fathers’ proper domain and obtaining their sanctioned favor.
The pātra is the offering vessel, barhis is the grass-seat that stabilizes the ritual base, and pakva is the cooked, ‘ripened’ oblation. Together they form the protected center of the śrāddha act—made safe through enclosure and invocation.
Ask anything about Sukta 3 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.