Sutra 44
Devanagari script
राजार्थं तु यानवाहनाभरणवस्त्रस्त्रीवेश्मपरिवापान् कारयेत् ॥ कZ_०५.६.४४ ॥
Transliteration
rājārthaṃ tu yānavāhanābharaṇavastrastrīveśmaparivāpān kārayet
Translation
राजाच्या हितासाठी तो यान-वाहने, दागदागिने, वस्त्रे, स्त्रिया (परिचारिका/गृहस्त्रिया), निवासगृहे आणि लागवड केलेली बाग/उद्यान (परिवाप) यांची व्यवस्था करून द्यावी।
Word by Word
राजार्थम्for the king’s purpose / for state purposes
राजार्थम्:
TypeNoun
Rootराजन्/अर्थ
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम्, द्वितीया (उद्देश्य/प्रयोजनार्थे)
तुbut / however
तु:
TypeParticle
Rootतु
Formनिपातः (विरोध/विशेषणार्थकः)
यानvehicles / conveyances
यान:
TypeNoun
Rootया (गतौ)
Formनपुंसकलिङ्गे बहुवचनम्, द्वितीया
वाहनmeans of transport / mounts
वाहन:
TypeNoun
Rootवह् (प्रापणे/वहने)
Formनपुंसकलिङ्गे बहुवचनम्, द्वितीया
आभरणornaments / jewellery
आभरण:
TypeNoun
Rootआ-भृ (धारणे)
Formनपुंसकलिङ्गे बहुवचनम्, द्वितीया
वस्त्रclothes / garments
वस्त्र:
TypeNoun
Rootवस् (आच्छादने)
Formनपुंसकलिङ्गे बहुवचनम्, द्वितीया
स्त्रीwomen
स्त्री:
TypeNoun
Rootस्त्री
Formस्त्रीलिङ्गे बहुवचनम्, द्वितीया
वेश्मhouses / residences
वेश्म:
TypeNoun
Rootवेश्मन्
Formनपुंसकलिङ्गे बहुवचनम्, द्वितीया
परिवापान्enclosed plantations / garden-plots (around the residence)
परिवापान्:
TypeNoun
Rootपरि-√वप् (बीजवापने/वपने)
Formपुंलिङ्गे बहुवचनम्, द्वितीया
कारयेत्should cause (them) to be made / should have (them) prepared/procured
कारयेत्:
TypeVerb
Rootकृ (करणे)
Formणिच् (causative) + विधिलिङ्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
Entities Mentioned
R
rājā (king)FAQs
It frames a deliberate provisioning program: the ruler’s establishment must be materially equipped to sustain authority, mobility, and courtly operations.
Not necessarily; in administrative prose it can denote regulated palace women/attendants within the royal household establishment, i.e., an institutional resource that must be managed.