Sutra 8
Devanagari script
आदिष्टः प्रदिष्टायां भूमावनुज्ञातः प्रविशेत् उपविशेच्च पार्श्वतः संनिकृष्टविप्रकृष्टः परासनम् ॥ कZ_०५.४.०८ ॥
Transliteration
ādiṣṭaḥ pradiṣṭāyāṃ bhūmāv anujñātaḥ praviśet upaviśec ca pārśvataḥ saṃnikṛṣṭaviprakṛṣṭaḥ parāsanam
Translation
बोलावल्यावर तो परवानगी मिळाल्यावरच प्रवेश करावा; सांगितलेल्या जागी उभा/बसावा; आणि राजाच्या आसनाच्या बाजूला—न फार जवळ, न फार दूर—आसन घ्यावे।
Word by Word
आदिष्टःhaving been ordered / instructed
आदिष्टः:
TypeParticiple
Rootआ√दिश्
Formकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; कर्मणि/भूतकर्मणि—‘आज्ञापितः/निर्दिष्टः’
प्रदिष्टायाम्in the indicated (place)
प्रदिष्टायाम्:
TypeParticiple
Rootप्र√दिश्
Formकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-एकवचन; ‘प्रदिष्टा’ (भूमिः) इत्यस्य विशेषणम्
भूमौon/at the ground; in the place
भूमौ:
TypeNoun
Rootभूमि
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-एकवचन
अनुज्ञातःhaving been permitted
अनुज्ञातः:
TypeParticiple
Rootअनु√ज्ञा
Formकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘अनुमतः/अनुज्ञापितः’
प्रविशेत्should enter
प्रविशेत्:
TypeVerb
Rootप्र√विश्
Formलिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
उपविशेत्should sit down
उपविशेत्:
TypeVerb
Rootउप√विश्
Formलिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
पार्श्वतःat the side
पार्श्वतः:
TypeIndeclinable (Taddhita adverb)
Rootपार्श्व
Formतद्धितान्त-अव्यय (तस्/ततः-प्रत्ययार्थे), ‘पार्श्व’ + ‘तस्’ → ‘पार्श्वतः’
संनिकृष्टःbeing near / close by
संनिकृष्टः:
TypeParticiple
Rootसम्-नि-√कृष्
Formकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘निकटस्थितः’
विप्रकृष्टःbeing far / at a distance
विप्रकृष्टः:
TypeParticiple
Rootवि-प्र-√कृष्
Formकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘दूरस्थितः’
परासनम्another’s seat / the seat of the other person
परासनम्:
TypeNoun
Rootपर + आसन
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; ‘परम् आसनम्’ (अन्य/विपक्ष/पर-व्यक्तेः आसनम्)
Entities Mentioned
K
king (implied)T
throne/seat (āsana)FAQs
It operationalizes hierarchy and security: too close implies presumption/threat; too far implies disrespect or poor communication.