Sutra 5
Devanagari script
दूष्यमहामात्रभ्रातरमसत्कृतं सत्त्री प्रोत्साह्य राजानं दर्शयेत् ॥ कZ_०५.१.०५ ॥
Transliteration
dūṣyamahāmātrabhrātaramasatkṛtaṃ sattrī protsāhya rājānaṃ darśayet
Translation
सत्त्री (गुप्त एजंट) एखाद्या महामात्राच्या असंतुष्ट व दूष्य (फसवता येणाऱ्या) भावाला प्रोत्साहन देऊन त्याला राजासमोर सादर करावा.
Word by Word
दूष्य-महामात्र-भ्रातरम्the brother of a corrupt (or corruptible) high officer
दूष्य-महामात्र-भ्रातरम्:
TypeNoun
Rootभ्रातृ
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; समासः = दूष्यस्य (दूषितस्य/दूषणीयस्य) महामात्रस्य भ्रातरम्
असत्कृतम्one who has been dishonoured / not properly respected
असत्कृतम्:
TypeParticiple (Kṛdanta)
Rootसत्-कृ (सत्करोति)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-रूपेण कर्मणि भूतकृदन्तः; एकवचन; द्वितीया; ‘असत्कृत’ = अनादृत/अपमानित; पूर्वपद-निषेध ‘अ-’
सत्त्रीthe sattrī (palace attendant/inner-court officer)
सत्त्री:
TypeNoun
Rootसत्त्री
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; कर्तृपद
प्रोत्साह्यhaving encouraged / instigated
प्रोत्साह्य:
TypeGerund (Absolutive)
Rootउत्सह् (प्र-उत्सह्)
Formक्त्वान्त-अव्यय; उपसर्गः ‘प्र-’; अर्थः = प्रोत्साह्य = प्रेरयित्वा/उत्साहित्वा
राजानम्the king
राजानम्:
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया; कर्मपद
दर्शयेत्should show / present (him)
दर्शयेत्:
TypeVerb
Rootदृश् (दर्शयति)
Formलिङ् (विधिलिङ्); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; एकवचन; causative (णिजन्त) ‘दर्शयति’ = to cause to see/show; विधिः = ‘should show/present’
Entities Mentioned
M
mahāmātra (high official)B
bhrātṛ (brother)S
sattrī (agent)R
rājā (king)FAQs
Grievance increases willingness to cooperate; a close relation to an official provides access, leverage, and credible inside information for state security aims.